در این تجزیهوتحلیل بهروز شده، 22 مطالعه را، شامل شش کارآزمایی جدید با 584 شرکتکننده بیشتر، با مجموع کلی 1428 شرکتکننده، وارد کردیم. خطر سوگیری در 11 مطالعه پائین، در یک مطالعه بالا و در مطالعات دیگر، به دلیل عدم ارائه گزارش اولیه از روششناسی برای تصادفیسازی، و نیز پنهانسازی تخصیص یا کورسازی، یا هر دو، نامشخص بود. چهارده مطالعه، دماهای مرکزی را حین جراحی میان کوهورتهای دمیدن هوای گرم و مرطوب شده بررسی کردند و دماهای مرکزی نسبت به دمیدن هوای سرد بالاتر بودند (MD؛ 0.31 درجه سانتیگراد (C°)؛ 95% CI؛ 0.09 تا 0.53؛ I 2 = 88%؛ 0.005 = P) (شواهد با کیفیت پائین). اگر آنالیز فقط به هشت مطالعه با خطر سوگیری پائین محدود میشد، این نتیجه، معنیدار نمیشد اما ناهمگونی باقی میماند (MD؛ 0.18 درجه سانتیگراد؛ 95% CI؛ 0.04‐ تا 0.39؛ I 2 = 81%؛ 0.10 = P) (شواهد با کیفیت متوسط).
متاآنالیز گروه هوای گرم شده و غیر مرطوب در مقایسه با گروه CO 2 سرد، هیچ تفاوت آماری چشمگیری را میان گروهها نشان نداد. دمای مرکزی به لحاظ آماری در گروه CO 2 گرم شده و مرطوب شده در مقایسه با گروههای دارای گرمکنندههای خارجی به طور چشمگیری بالاتر بود (MD؛ 0.29 درجه سانتیگراد؛ 95% CI؛ 0.05 تا 0.52؛ I 2 = 84%؛ 0.02 = P) (شواهد با کیفیت متوسط). با وجود مشاهده تفاوت اندک در دمای 0.31 درجه سانتیگراد با CO 2 گرم شده، احتمالا اهمیت بالینی ندارد.
هیچ تفاوت آماری معنیداری میان CO 2 سرد و گرم از نظر امتیازهای درد پس از جراحی، یا بهطور کلی، برای هر زیر گروه بررسی شده، وجود نداشت. شایان توجه است که، استفاده از معادل مورفین در گروه دمیدن هوای گرم و غیر مرطوب در مقایسه با دمیدن هوای سرد برای روز نخست پس از جراحی (MD؛ 11.93 میلیگرم؛ 95% CI؛ 0.92 تا 22.94؛ I 2 = 0%؛ 0.03 = P) (شواهد با کیفیت پائین) و روز دوم پس از جراحی (MD؛ 9.79 میلیگرم؛ 95% CI؛ 1.58 تا 18.00؛ I 2 = 0%؛ 0.02 = P ( ، همگون و بالاتر بود. با این حال، استفاده از مورفین شش ساعت پس از جراحی یا در هر یک از گروههای دمیدن هوای مرطوب شده، تفاوت زیادی نداشت.
هیچ تاثیر بارزی بر طول مدت بستری بیمار، بخار گرفتن لنز دوربین (lens fogging) یا طول مدت جراحی در دمیدن هوای گرم در مقابل هوای سرد، چه با مرطوبسازی چه بدون آن، دیده نشد. زمان ماندن در اتاق ریکاوری در کوهورت هوای گرم شده کوتاهتر بود (MD؛ 26.79‐ دقیقه؛ 95% CI؛ 51.34‐ تا 2.25‐ ؛ I 2 = 95%؛ 0.03 = P) (شواهد با کیفیت پائین). زمانی که فقط و تنها مطالعه دارای خطر سوگیری نامشخص در آنالیز کنار گذاشته شد، تفاوت در زمان بهبودی بیاهمیت شده و مطالعات از لحاظ آماری ناهمگون بودند (MD؛ 1.22‐ دقیقه؛ 95% CI؛ 6.62‐ تا 4.17؛ I 2 = 12%؛ 0.66 = P) (شواهد با کیفیت متوسط).
همچنین، تفاوتی در فراوانی عوارض جانبی شدید که در کوهورتهای هوای گرم و سرد رخ دادند، وجود نداشت.
به دلیل برخی محدودیتها، این نتایج را باید با احتیاط تفسیر کرد. ناهمگونی دمای مرکزی با وجود تجزیهوتحلیل زیر گروه همچنان قابلتوجه بود، که احتمالا به تنوع در طراحی مطالعه کارآزماییهای مجزا بازمیگشت، زیرا کارآزماییها در دماهای گاز دمیده شده (35 تا 37 درجه سانتیگراد)، میزان رطوبت (88% تا 100%)، حجم گاز و موقعیت پروبهای دمایی، باهم تفاوت داشتند. به علاوه، برخی از کارآزماییها فاقد اطلاعات مخصوص طراحی مطالعه بودند و این عامل ارزیابی را مشکل میکرد.
پیشینه
در جراحی لاپاروسکوپی، جراحی با استفاده از سوراخهای کوچک و با کمک گرفتن از ابزار بلند و دوربینهای ویدئو انجام میشود. برای ایجاد فضایی در شکم که بتوان در آن دید و کار کرد، گاز دیاکسید کربن (CO 2 ) برای جدا کردن دیواره شکم از ارگانهای داخلی، به داخل شکم دمیده میشود. در گذشته ازCO 2 گرم نشده استفاده میشد، اما توصیههایی وجود دارد که CO 2 گرم شده ممکن است از بروز هیپوترمی پیشگیری کند. هیپوترمی با وقوع حملات قلبی، ریتم غیر طبیعی قلب، افزایش عفونت، کاهش توانایی انعقاد خون و افزایش خونریزی همراه است. هدف ما آن بود که نقش CO 2 گرم شده را در مقایسه با سرد در جراحی لاپاروسکوپی شکمی بررسی کنیم.
ویژگیهای مطالعه
متون علمی پزشکی را برای یافتن کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترل شده (که افراد بهطور تصادفی در یکی از دو گروه یا بیشتر درمانی قرار میگیرند) جستوجو کردیم که CO 2 گرم و سرد را باهم مقایسه کردند. اطلاعات حاصل از کارآزماییها را برای تغییرات دمای مرکزی آنالیز کردیم. همچنین، امتیازهای درد پس از جراحی، نیازهای دارویی درد، مدت بستری بیمار، طول مدت جراحی و بخار گرفتن عدسیهای دوربینهای جراحی را مقایسه کردیم. شواهد تا تاریخ سپتامبر 2016 بهروز است.
نتایج کلیدی و کیفیت شواهد
تعداد 22 کارآزمایی را شناسایی و وارد کردیم. افزایش 0.31 درجه سانتیگراد در گروه CO 2 گرم و مرطوب شده در مقایسه با گروه CO 2 سرد وجود داشت، اما این اطلاعات ناهمگون (بسیار متنوع) بودند. البته اگر آنالیز به هشت مطالعه با خطر پائین سوگیری محدود میشد که دمای مرکزی را گزارش کردند، تفاوت معنیداری مشاهده نمیشد. همچنین، برای گاز گرم و غیر مرطوب در مقایسه با گاز سرد، هیچ تفاوت دمایی وجود نداشت.
هیچ تفاوتی در میزان درد پس از جراحی با هوای گرم و سرد دیده نشد. با این حال، استفاده از داروی ضد درد فقط در گروه گرم و غیر مرطوب در روز اول و روز دوم پس از جراحی بیشتر گزارش شد.
هوای گرم شده بهطور بارزی طول مدت بستری بیمار، بخار گرفتن لنز دوربین یا طول مدت جراحی را تغییر نداد. طول مدت ماندن در اتاق ریکاوری با هوای گرم شده کمتر بود اما اطلاعات ناهمگون (بسیار متنوع) بودند. زمانی که فقط مطالعات وارد شده را با خطر سوگیری پائین در نظر گرفتیم، اطلاعات همگن (با تنوع کمتر) شدند و طول مدت ماندن در اتاق ریکاوری میان گروههای گاز سرد و گرم تفاوت چشمگیری نداشت.
نتیجهگیریهای نویسندگان
درحالی که هوای گرم و مرطوب شده باعث کاهش خفیفتری در کاهش دمای مرکزی بدن میشود، از لحاظ بالینی، منجر به بهبود پیامدهای بیمار نشد. از این رو، شواهد بارزی برای استفاده از دمیدن هوای گرم شده، با یا بدون مرطوبسازی، در مقایسه با هوای سرد در جراحی لاپاروسکوپی شکم وجود ندارد.