بررسی اینکه افراد مبتلا به MS که توانبخشی حافظه را دریافت کردند در مقایسه با بیماران گروه عدم‐درمان یا کنترل کننده فعال، پیامدهای فوری، میان‐مدت یا طولانی‐مدت بهتری را از نظر موارد زیر نشان دادند یا خیر:
۱. عملکردهای حافظه،
۲. سایر تواناییهای شناختی، و
۳. تواناییهای عملکردی، از نظر فعالیتهای زندگی روزمره، خلقوخو، و کیفیت زندگی.
در این نسخه بهروز شده، ۲۹ مطالعه اضافه کردیم که مجموع مطالعات را به ۴۴ مطالعه با ۲۷۱۴ شرکتکننده رساند. مداخلات شامل روشهای مختلف باز‐آموزی حافظه، مثل برنامههای کامپیوتری شده و آموزش با استفاده از وسایل کمک حافظه داخلی و خارجی بودند. گروههای کنترل قالببندی متفاوتی داشتند: فقط ارزیابی، بحث و سرگرمی و مسابقه، بازآموزی شناختی غیر‐اختصاصی، و آموزش توجه (attention) یا دید سهبعدی (visuospatial). در مجموع، خطر سوگیری (bias) مطالعات وارد شده در سطح پائین بود، اما هشت مطالعه را یافتیم که در آنها خطر سوگیری بالایی از نظر ابعاد خاص متدولوژی وجود داشت.
در این چکیده، فقط پیامدها را در نقطه زمانی میان‐مدت (یعنی بین یک تا شش ماه) گزارش میکنیم. تفاوت جزئی را بین گروهها برای حافظه ذهنی (SMD: ۰,۲۳؛ ۹۵% CI؛ ۰.۱۱ تا ۰.۳۵؛ ۱۱ مطالعه؛ ۱۰۴۵ شرکتکننده؛ شواهد با کیفیت بالا) و کیفیت زندگی (SMD: ۰.۳۰؛ ۹۵% CI؛ ۰.۰۲ تا ۰.۵۸؛ ۶ مطالعه؛ ۶۸۳ شرکتکننده؛ شواهد با کیفیت بالا) به نفع گروه توانبخشی حافظه مشاهده کردیم. تفاوت جزئی بین گروهها برای حافظه کلامی (SMD: ۰.۲۵؛ ۹۵% CI؛ ۰.۱۱ تا ۰.۴۰؛ ۶ مطالعه؛ ۷۵۳ شرکتکننده؛ شواهد با کیفیت پائین) و پردازش اطلاعات (SMD: ۰.۲۷؛ ۹۵% CI؛ ۰.۰۰ تا ۰.۵۴؛ ۸ مطالعه؛ ۹۳۳ شرکتکننده؛ شواهد با کیفیت پائین) به نفع گروه توانبخشی حافظه مشاهده شد.
تفاوتی اندک تا عدم تفاوت را بین گروهها برای حافظه دیداری (SMD: ۰,۲۰؛ ۹۵% CI؛ ۰.۱۱‐ تا ۰.۵۰؛ ۶ مطالعه؛ ۷۵۱ شرکتکننده؛ شواهد با کیفیت متوسط)، حافظه کاری (SMD: ۰.۱۶؛ ۹۵% CI؛ ۰.۰۹‐ تا ۰.۴۰؛ ۸ مطالعه؛ ۸۲۱ شرکتکننده؛ شواهد با کیفیت متوسط)، یا فعالیتهای زندگی روزمره (SMD: ۰.۰۶؛ ۹۵% CI؛ ۰.۳۶‐ تا ۰.۲۴؛ ۴ مطالعه؛ ۴۰۰ شرکتکننده؛ شواهد با کیفیت بالا) مشاهده کردیم.
سوال مطالعه مروری
آیا افراد مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس (multiple sclerosis; MS) که توانبخشی حافظه را دریافت کردند در مقایسه با افراد گروه عدم‐درمان یا دارونما (placebo)، پیامدهای فوری، میان‐مدت یا طولانی‐مدت بهتری را در موارد زیر نشان میدهند یا خیر:
۱. عملکردهای حافظه،
۲. سایر تواناییهای شناختی، و
۳. تواناییهای عملکردی، از نظر فعالیتهای زندگی روزمره، خلقوخو، و کیفیت زندگی؟
پیشینه
افراد مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس (multiple sclerosis; MS) غالبا با مشکلات حافظهای دستوپنجه نرم میکنند که میتوانند مشکلاتی را در زندگی روزمره آنها ایجاد کنند. به منظور کمک به ارتقای قابلیت انجام فعالیتهای روزانه و افزایش استقلال فرد با کاهش فراموشی، انجام توانبخشی حافظه پیشنهاد شده است. این توانبخشی میتواند از روشها و استراتژیهای خاصی برای تغییر راهی استفاده کند که فرد تلاش میکند تا به یاد بیاورد، به حافظه بسپارد یا خاطراتش را بازیابی کند. با این وجود هنوز مشخص نیست که توانبخشی حافظه تا چه حد در کاهش فراموش کردن یا بهبود انجام فعالیتهای زندگی روزانه موثر است. در حال حاضر مطالعات با کیفیت خوب کمی وجود دارد که در مورد اثربخشی توانبخشی حافظه در افراد مبتلا به MS تحقیق کرده باشند، اما اخیرا مطالعات وسیعتری انجام شده است. بنابراین، میخواستیم بدانیم شواهد اثربخشی توانبخشی حافظه نسبت به نسخه قبلی این مرور تغییر کرده یا خیر.
ویژگیهای مطالعه
این مرور شامل ۴۴ مطالعه با ۲۷۱۴ شرکتکننده بود که انواع مختلفی را از تکنیکهای بازآموزی حافظه دریافت کردند، برخی با استفاده از تکنیکهای تقویتی (مانند برنامههای رایانهای) و برخی دیگر با استفاده از رویکردهای جبرانی (مانند کمکهای حافظه همچون خاطرات روزانه یا تقویمها).
نتایج کلیدی و کیفیت شواهد
از زمان آخرین نسخه بهروز شده این مرور پیشرفت قابل توجهی ایجاد شده، و نتایج حاصل از این مرور نشان میدهد که در حال حاضر شواهدی برای حمایت از استفاده از توانبخشی حافظه در افراد مبتلا به MS وجود دارد. شرکتکنندگانی که توانبخشی حافظه دریافت کردند، نسبت به بیمارانی که آن را دریافت نکردند، عملکرد حافظه و کیفیت زندگی بهتری داشتند و این تفاوتها بین گروهها بلافاصله پس از اتمام مداخله و در برخی موارد مدتی پس از آن دیده شد. با این حال، به نظر نمیرسد کسانی که این مداخله را دریافت کردند، از نظر نشانههای اضطراب یا فعالیتهای روزانه بهبود یافته باشند. این نسخه بهروز شده، مطالعات بزرگ و با کیفیت خوبی را اضافه کرده که بر اساس آنها میتوان یافتههای ما را پایهگذاری کرد، بنابراین شواهد کنونی برای حمایت از اثربخشی توانبخشی حافظه، قویتر از شواهد حاصل از نسخه بهروز شده قبلی است. با این حال، ما هنوز به انجام مطالعات بزرگ و با کیفیت خوبی نیاز داریم که تاثیر طولانی‐مدت توانبخشی حافظه را بررسی کرده و مطالعاتی که هزینه‐اثربخشی این مداخله را در افراد مبتلا به MS ارزیابی کنند.
صفحه ۱ از ۱ |
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مرکز همکار کاکرین ایران می باشد.
طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق
© 2025 CC BY-NC 4.0 | Cochrane Iran Associate Centre
Designed & Developed by : Yektaweb