سوال مطالعه مروری: آیا ریسپریدون (risperidone) (به شکل قرص) نسبت به دارونما (placebo) در درمان نشانههای بیماریهای اسکیزوفرنی (schizophrenia) یا شبه‐اسکیزوفرنی موثرتر است؟
پیشینه: افراد مبتلا به اسکیزوفرنی اغلب صداهایی را میشنوند و چیزهایی را میبینند (توهم (hallucinations)) و باورهای عجیب و غریب (هذیان (delusions)) دارند. این موارد «نشانههای مثبت» نامیده میشوند. بیماریهای روانی همچنین باعث خستگی، بیتفاوتی، بیحسی عاطفی، و گوشهگیری (انزوا) میشوند. اینها «نشانههای منفی» نامیده میشوند. درمان اصلی برای نشانههای اسکیزوفرنی، داروهای آنتیسایکوتیک است. داروهای آنتیسایکوتیک را میتوان به داروهای معمولی (قدیمیتر) و غیر‐معمولی (جدیدتر) تقسیم کرد. داروهای آنتیسایکوتیک معمولی مانند کلرپرومازین (chlorpromazine) و هالوپریدول (haloperidol)، چندین دهه درمان اصلی بودند و در کاهش نشانههای مثبت اسکیزوفرنی موثر بودند. با این حال، نشانههای منفی نسبتا مقاوم به درمان بودند. علاوه بر این، درمانهای دارویی با عوارض جانبی ناخوشایند همراه بود که باعث میشد افراد مصرف داروها را قطع کنند که خود ممکن بود منجر به عود بیماری شود. تصور میشود آنتیسایکوتیکهای غیر‐معمول جدیدتر، مانند ریسپریدون، نسبت به داروهای قدیمیتر که نشانههای مثبت را کاهش میدهند، اما باعث عوارض جانبی کمتری میشوند، موثرتر باشند.
ویژگیهای مطالعه: جستوجوها برای یافتن کارآزماییهای تصادفیسازی شده با کیفیت بالا در سالهای 2008؛ 2013 و 2015 انجام شد. این مرور در حال حاضر، 15 مطالعه را با 2428 شرکتکننده وارد کرد. این مطالعات، شرکتکنندگان (بستری و سرپایی) مبتلا به بیماریهای اسکیزوفرنی یا شبه‐اسکیزوفرنی را به گروههای درمان که ریسپریدون خوراکی یا دارونما دریافت کردند، تصادفیسازی کردند.
نتایج کلیدی: نتایج به دست آمده از دادههای محدود نشان میدهد که ریسپریدون برای کاهش نشانههای کلی اسکیزوفرنی موثرتر از دارونما است، و شرکتکنندگان دریافت کننده ریسپریدون به احتمال زیاد با درمان موافق بودند. با این حال، مانند داروهای آنتیسایکوتیک معمولی قدیمیتر، ریسپریدون نیز با عوارض جانبی جدی مانند بیماری پارکینسون (parkinsonism) همراه بود.
کیفیت شواهد: شواهد موجود دارای کیفیت بسیار پائینی بود. اطلاعات و دادهها محدود بود، ضعیف گزارش شدند، و احتمالا به نفع ریسپریدون دارای خطر سوگیری (bias) بودند. نزدیک به نیمی از کارآزماییهای وارد شده توسط شرکتهای دارویی حمایت مالی شده بود. نتیجهگیریهای قطعی بر اساس نتایج حاصل از این مرور، مشکل است. راهنمایی و گزارشدهی بهتر کارآزماییها میتوانست اطمینان نسبت به نتایج را افزایش دهد.
Ben Gray: پژوهشگر ارشد همکار، بنیاد McPin به نشانی http://mcpin.org/