سوال مطالعه مروری
شواهد مربوط به درمان دارویی را غیر از کورتیکواستروئیدها، ایمونوگلوبولین داخل وریدی و تعویض پلاسما برای افراد مبتلا به سندرم گیلنباره (Guillain‐Barré syndrome; GBS) بررسی کردیم.
پیشینه
GBS یک بیماری حاد (ناگهانی و شدید)، و فلجکننده ناشی از التهاب اعصاب (آسیبی که به دلیل سیستم ایمنی بدن رخ میدهد) است. نشانهها اغلب طی چهار هفته از زمان شروع، به بدترین حالت خود میرسند. میان 3% و 17% از افراد مبتلا به GBS از عوارض ناشی از آن فوت میکنند. یک چهارم از آنها برای تنفس نیاز به کمک ونتیلاتور پیدا میکنند. بهبودی چند هفته یا چند ماه طول میکشد و اغلب ناقص است. تعویض پلاسما (شستوشوی مواد مضر از خون) و ایمونوگلوبولین داخل وریدی (تزریق آنتیبادیهای انسانی حاصل از خون اهدا شده) میتوانند به سرعت بهبودی بیماران کمک کنند. احتمالا کورتیکواستروئیدها موثر نیستند. علیرغم استفاده از تعویض پلاسما یا ایمونوگلوبولین داخل وریدی، بسیاری از افراد مبتلا به GBS دچار ناتوانی طولانیمدت شدند. ما نیاز داریم بدانیم که چه درمانهای دیگری به عنوان پایهای برای راهاندازی کارآزماییهای جدید، امتحان شدهاند.
ویژگیهای مطالعه
نویسندگان مرور کاکرین تمام کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) مرتبط را برای پاسخ به سوال مطالعه مروری، گردآوری و تجزیهوتحلیل کردند. در RCTها افراد بهطور تصادفی به گروههای درمان اختصاص داده میشوند، که این امر سوگیری (bias) را کاهش میدهد. شش RCT واجد شرایط را پیدا کردیم که پنج درمان مختلف را در مجموعا 151 شرکتکننده مورد آزمایش قرار دادند. در مورد شواهد به دست آمده از کارآزماییها مطمئن نبودیم. یک RCT با فقط 19 شرکتکننده، اینترفرون بتا‐1a (دارویی که برای مالتیپل اسکلروزیس (multiple sclerosis) مفید است) را با دارونما (placebo) (یک درمان ساختگی) مقایسه کرد. کارآزمایی دیگری با فقط 10 شرکتکننده، عامل رشد عصبی (nerve growth factor) را که در تئوری باید برای افراد مبتلا به GBS مفید باشد، با دارونما مقایسه کرد. کارآزمایی سوم، با 37 شرکتکننده، فیلتراسیون مایع مغزینخاعی (شستن ریشههای عصبی اطراف نخاعی) را با تعویض پلاسما مقایسه کرد. کارآزمایی چهارم با 43 شرکتکننده، داروی گیاهی چینی tripterygium polyglycoside را که تصور میشود دارای خواص ضدالتهابی باشد، با کورتیکواستروئیدها مقایسه کرد. کارآزمایی پنجم با هشت شرکتکننده و کارآزمایی ششم با 34 شرکتکننده، اکولیزوماب (eculizumab) (دارویی برای مسدود کردن کمپلمان (complement) که یک جزء کلیدی التهابی است) را با دارونما مقایسه کردند. پنج کارآزمایی توسط شرکت تجاری، حمایت مالی شدند. حمایت مالی کارآزمایی مربوط به داروی گیاهی چینی ناشناخته است.
نتایج کلیدی و قطعیت شواهد
هیچ یک از این کارآزماییها برای تایید یا رد مزایا یا آسیبهای ناشی از هر یک از این داروها در درمان افراد مبتلا به GBS حاد به اندازه کافی بزرگ نبودند. تنها کارآزماییای که تفاوت میان درمانها را یافت، کارآزمایی مربوط به داروی گیاهی چینی بود: احتمال بهبودی ناتوانی در شرکتکنندگان دریافتکننده داروی گیاهی پس از هشت هفته، یک و نیم برابر بیشتر از کسانی بود که کورتیکواستروئیدها را دریافت کردند. با این حال، این تخمین نامطمئن بود و نویسندگان کارآزمایی پیامدهای بالینی دیگری را گزارش نکردند. عوارض جانبی جدی مرتبط با هر یک از پنج درمان بررسیشده در کارآزماییها شایع نبوده و میزان آن متفاوت از افراد گروههای کنترل گزارش نشد. غیر از آنچه که از RCTها به دست آمد، شواهد بسیار کمی را شناسایی کردیم.
نیاز به توسعه و آزمایش درمانهای جدید برای GBS و اتخاذ معیارهای حساستر پیامد وجود دارد.
شواهد تا اکتبر 2019 بهروز است.