پیشینه
سرگیجه نشانهای است که افراد مبتلا به آن، حس غیرواقعی از حرکت دارند. بهنظر میرسد منشأ این نوع سرگیجه، اندام تعادلی گوش داخلی یا ارتباطات آن با مغز باشد. سرگیجه نشانهای شایع است و میتواند مشکلاتی جدی را در انجام فعالیتهای عادی فرد مبتلا به آن ایجاد کند. بتاهیستین دارویی است که برای بهبود خونرسانی به گوش داخلی استفاده میشود. این مرور به بررسی این موضوع میپردازد که مصرف بتاهیستین در درمان نشانههای سرگیجه ناشی از علل مختلف در بیمارانی با هر سنی، موثرتر از دارونما (placebo) (داروی ساختگی) است یا خیر.
ویژگیهای مطالعه
ما 17 مطالعه را، با مجموع 1025 شرکتکننده، وارد کردیم. شانزده مطالعه، شامل 953 نفر، به مقایسه بتاهیستین با دارونما پرداختند؛ این مطالعات دارای خطر بالا تا نامشخص سوگیری (bias) بودند. تمام مطالعات با دادههای قابل تجزیهوتحلیل، سه ماه یا کمتر طول کشیدند. یک مطالعه که خطر سوگیری بالایی داشت و 72 فرد مبتلا به سرگیجه وضعیتی پاروکسیسمال خوشخیم (BPPV) در آن وارد شدند، بتاهیستین را با دارونما مقایسه کرد؛ تمام بیماران تحت مانورهای تغییر مکان ذرات (particle repositioning) هم قرار گرفتند. کیفیت شواهد را بهطور کلی در سطح پائین قضاوت کردیم.
این مطالعات از نظر نوع شرکتکنندگان، تشخیصهای آنان، دوز بتاهیستین و مدت زمان مصرف دارو، روشهای مطالعه و شیوهای که هرگونه بهبود در نشانههای سرگیجه بر اساس آن اندازهگیری شد، به شکل قابلتوجهی متفاوت بودند.
نتایج کلیدی
زمانی که همه مطالعات در کنار هم مورد بررسی قرار گرفتند، نسبت بیمارانی که در گروه بتاهیستین کاهش را در نشانههای سرگیجه خود گزارش دادند، نسبت به گروه دارونما، بهطور قابلتوجهی بالاتر بود. با این حال، تنوع قابلتوجهی که در نتایج حاصل از مطالعات وجود داشت، نشان داد که این نتایج باید با احتیاط تفسیر شوند.
نسبت بیمارانی که عوارض جانبی این دارو را گزارش دادند در هر دو گروه مشابه بود. 16% در گروه بتاهیستین و 15% در گروه دارونما. بهطور کلی، 16% از بیماران در هر دو گروه از مطالعات خارج شدند.
در مورد تاثیر بتاهیستین بر آزمونهای عینی مربوط به عملکرد اندام تعادل (balance organ function) گوش داخلی اطلاعات کافی وجود نداشت. هیچ اطلاعاتی درباره تاثیر بتاهیستین بر کیفیت کلی زندگی یا میزان زمین خوردن بیماران وجود نداشت.
کیفیت شواهد
ما کیفیت شواهد بهدست آمده را از مطالعات وارد شده پائین قضاوت کردیم؛ بدان معنا که تخمینهای ما از تاثیرات بتاهیستین ممکن است دقیق نباشند. این شواهد تا سپتامبر 2015 بهروز هستند.
نتیجهگیری
شواهدی با کیفیت پائین نشان میدهند بیماران مبتلا به سرگیجه ناشی از علل مختلف، ممکن است با مصرف بتاهیستین، شاهد کاهش در نشانههای سرگیجه باشند. بتاهیستین اغلب بهخوبی تحمل میشود. پژوهشهای آینده در زمینه مدیریت نشانههای سرگیجه باید از روششناسی دقیقتر و سختگیرانهتری استفاده کنند و پیامدهایی را وارد کنند که برای بیماران و خانوادههای آنان اهمیت دارند.