هدف این مطالعه مروری چیست؟
هدف از این مطالعه مروری کاکرین، ارزیابی تاثیرات برنامههایی است که در آنها راهبرد مدیریت یکپارچه بیماری دوران کودکی (IMCI) بهکار میرود. محققان کاکرین تمام مطالعات مرتبط را با موضوع جستوجو کرده و چهار مطالعه را یافتند که حائز معیارهای مرور بودند.
پیامهای کلیدی
این مطالعه مروری نشان میدهد که استفاده از راهبرد IMCI سازمان بهداشت جهانی احتمالا به کاهش میزان مرگومیر در کودکان از بدو تولد تا پنج سالگی منجر شده است. تاثیرات IMCI بر مسائل دیگر، مانند بیماری یا کیفیت مراقبت، در هم ادغام شده و برخی شواهد مربوط به آن در سطح بسیار پائینی از قطعیت قرار داشتند. در آینده، محققان باید درباره بهترین شیوه ارائه راهبرد IMCI به پژوهش بپردازند.
در این مرور چه موضوعی بررسی شد؟
هر ساله بیش از 7.5 میلیون کودک در سراسر جهان پیش از رسیدن به سن پنج سالگی میمیرند. بیشتر آنان از جوامع فقیر بوده و در فقیرترین کشورها زندگی میکنند. احتمال اینکه این کودکان به سوءتغذیه و عفونت مانند سپسیس نوزادی، سرخک، اسهال، مالاریا، و پنومونی دچار شوند، بیشتر از دیگر کودکان است.
راهبردهای موثری برای پیشگیری از بیماری و درمان کودکان بیمار در دسترس هستند، اما این راهبردها در اختیار آنان قرار نمیگیرد. یکی از دلایل این امر آن است که خدمات مراقبت سلامت اغلب در نقاط بسیار دوردست قرار داشته یا بسیار گران هستند. مراکز سلامت واقع در چنین مناطقی اغلب فاقد امکانات و کارکنان مراقبتهای سلامت آموزشدیده هستند. علاوه بر این، کودکان بیمار ممکن است همزمان با مشکلات سلامت متعددی دست به گریبان باشند و این امر میتواند تشخیص و درمان بیماری را برای کارکنان مراقبتهای سلامت دشوار سازد.
در دهه 1990، سازمان جهانی بهداشت (WHO) راهبردی را به نام مدیریت یکپارچه بیماری دوران کودکی (integrated management of childhood illness; IMCI) برای رسیدگی به این مشکلات ابداع کرد. هدف از این راهبرد، پیشگیری از مرگومیر و بیماری و در عین حال، بهبود کیفیت مراقبت از کودکان بیمار زیر پنج سال است. این راهبرد از سه قسمت تشکیل میشود.
• بهبود مهارتهای کارکنان مراقبتهای سلامت با ارائه آموزش و دستورالعملها؛
• بهبود چگونگی سازماندهی و مدیریت سیستم مراقبتهای سلامت، مانند دسترسی به امکانات؛
• مراجعه به منازل و جوامع به منظور ترویج شیوههای حمایتی مناسب از کودک و تغذیه خوب، و همزمان، تشویق والدین به اینکه کودکان خود را هنگامی که بیمار میشوند به درمانگاه بیاورند.
WHO کشورها را تشویق میکند تا راهبرد IMCI را با شرایط ملی خود منطبق سازند. انواع بیماریهای دوران کودکی اولویتبندی شده و راههایی که طبق آنها خدمات ارائه میشوند ممکن است از کشوری به کشور دیگر متفاوت باشند.
نتایج اصلی این مرور چه هستند؟
این مطالعه مروری کاکرین، شامل چهار مطالعه بود که در آنها اثربخشی راهبرد IMCI بررسی شد. این مطالعات در تانزانیا، بنگلادش و هند انجام شدند. راهبرد IMCI در کل مطالعات به شکلی بسیار متفاوت مورد استفاده قرار گرفتند. مثلا، در مطالعهای که در تانزانیا انجام شد، کارمندان مراقبتهای سلامت تحت آموزش قرار گرفتند و وضعیت تامین داروها بهبود یافت، اما شامل مراجعه به خانه یا فعالیتهای اجتماعی نشد؛ در مطالعهای که در بنگلادش صورت گرفت، بر شمار کارکنان مراقبتهای سلامت جدید افزوده شد و همزمان کارکنان مراقبتهای سلامت موجود نیز تحت آموزش قرار گرفتند؛ دو مطالعه در هند به طور خاص نوزادان و کودکان بزرگتر را در نظر گرفتند.
این مطالعه مروری نشان داد که استفاده از IMCI:
• ممکن است به کاهش مرگومیر میان کودکان از بدو تولد تا سن پنج سالگی منجر شود (شواهد با قطعیت پائین)؛
• ممکن است تاثیری اندک یا عدم تاثیر بر تعداد کودکانی بگذارد که به کوتاهی قد دچار هستند (شواهد با قطعیت پائین)؛
• احتمالا تاثیری اندک یا عدم تاثیر بر تعداد کودکان مبتلا به کمبود وزن دارد (شواهد با قطعیت متوسط)؛
• احتمالا تاثیری اندک یا عدم تاثیر بر تعداد کودکانی دارد که واکسن سرخک دریافت میکنند؛ و
• ممکن است نتایج متفاوتی در خصوص تعداد والدینی به همراه داشته باشد که در زمان بیماری کودک خود به دنبال دریافت خدمات سلامت هستند
ما نمیدانیم که IMCI تاثیری بر شیوه درمانی کارکنان مراقبتهای سلامت در درمان بیماریهای شایع دارد یا خیر، زیرا سطح قطعیت شواهد بسیار پائین ارزیابی شد.
ما نمیدانیم که IMCI تاثیری بر تعداد مادرانی دارد که بهطور انحصاری با شیر خود کودک خود را تغذیه میکنند یا خیر، زیرا سطح قطعیت شواهد بسیار پائین بود.
هیچیک از مطالعات وارد شده به ارزیابی میزان رضایت مادران و استفادهکنندگان از خدمات، طبق راهبرد IMCI نپرداختند.
این مرور تا چه زمانی بهروز است؟
نویسندگان این مطالعه مروری، مطالعاتی را جستوجو کردند که تاریخ انتشار آنها تا 30 جون 2015 بود.