سوال مطالعه مروری
آیا شواهد به دست آمده موید این موضوع است که استفاده از پروپوفول به مثابه یک داروی موثر در کاهش کلی میزان هدررفت خون و بهبود کیفیت میدان جراحی در افراد تحت جراحی فانکشنال آندوسکوپیک سینوس (functional endoscopic sinus surgery; FESS) و هیپوتانسیون القا شده، در مقایسه با روش بیحسی استنشاقی (گاز) و داروهای دیگر، موثر است؟ این مرور، شواهد منتشر شده در سال 2013 را بهروز میکند و تا فوریه 2016 بهروز است.
پیشینه
FESS روشی با حداقل تهاجم است که از آن برای درمان بیماران مبتلا به سینوزیت مزمن (التهاب غشای مخاطی در حفرههای هوا درون استخوانهای صورت، و تجمع مایع در حفره برای بیش از 12 هفته) استفاده میشود. جراح با کارگذاری یک دوربین مینیاتوری در بینی بیمار، نمایی نزدیک از سینوسها را مشاهده میکند. مشکل اصلی این است که خونریزی حین جراحی، جلوی دید را میگیرد و مدتزمان پروسیجر را بیشتر میکند و باعث افزایش خطر آسیب دیدن ساختارهای اطراف (چشم و مغز) میشود. یک روش برای کاهش خونریزی تحت بیحسی عمومی، هیپوتانسیون القایی است که طی آن فشار خون عمدا به زیر حد نرمال پائین آورده میشود تا میدان جراحی بهبود یابد. با این حال، کاهش فشار خون خطرات خاص خود را به همراه دارد؛ از جمله آسیب دائمی مغزی، تاخیر در بیداری، ایجاد لخته خونی در مغز، نبود جریان کافی خون به مغز و مرگومیر. پروپوفول (یک داروی بیحسی تزریقی به صورت داخل وریدی) و عوامل بیحسی استنشاقی (گاز استنشاقی) روشهای جایگزین برای کاهش فشار خون طی بیهوشی هستند.
ویژگیهای مطالعه
در مرور خود چهار مطالعه را (278 شرکتکننده) وارد مرور کردیم. این مطالعات بین سالهای 2003 تا 2010 انجام شده بودند. اگرچه هر چهار مطالعه وارد شده از نوع تصادفیسازی شده بودند، برخی از عناصر متدولوژی آنها نشان میدهد که میزان خطر سوگیری (bias) در همه کارآزماییها پائین یا نامشخص است.
نتایج کلیدی
ما دریافتیم که پروپوفول میزان هدررفت کلی اندازهگیری شده خون را در کودکان یا بزرگسالان کاهش نداده است (2 مطالعه؛ 158 شرکتکننده). پروپوفول ممکن است کیفیت میدان جراحی را اندکی بهبود بخشد (4 مطالعه؛ 277 شرکتکننده)، اما تفاوتی در مدت زمان جراحی ایجاد نمیکند (3 مطالعه؛ 214 شرکتکننده). این دارو در دستیابی به هیپوتانسیون القایی قابل اطمینانتر بود (1 مطالعه؛ 88 شرکتکننده). در هیچ یک از مطالعات صورت گرفته، هیچ گونه عوارض جانبی ناشی از هیپوتانسیون القایی با پروپوفول گزارش نشد.
کیفیت شواهد
فقط چهار مطالعه را یافتیم که جمعا تعداد کمی از شرکتکنندگان در آنها حضور داشتند. کیفیت شواهد به دست آمده از این مطالعات در حد متوسط تا بسیار پائین بود، بنابراین نتایج به دست آمده باید با احتیاط تفسیر شوند. برای تایید اینکه استفاده از پروپوفول، مزیت مهمی را به همراه دارد یا خیر، به انجام مطالعات بیشتری نیاز است.