سوال مطالعه مروری
آیا مصرف ژل دکستروز خوراکی در پیشگیری از بروز سطوح پائین گلوکز خون و کاهش ناتوانی طولانیمدت در نوزادان تازه متولد شده که در معرض خطر سطوح پائین گلوکز خون هستند، موثر و بیخطر است؟
پیامهای کلیدی
‐ شواهد فعلی بر اساس نتایج دو مطالعه با حضور 2548 نوزاد در معرض خطر در کشورهایی با درآمد بالا، با ارزیابی پیامد در نوزادان، کودکان دو ساله و شش تا هفت ساله، به دست آمدند.
‐ مصرف ژل دکستروز خوراکی در کاهش سطوح پائین گلوکز خون در نوزادانی که در معرض خطر سطوح پائین گلوکز خون هستند، بیخطر و موثر است.
‐ مشخص نیست که ژل دکستروز خوراکی باعث افزایش یا کاهش ناتوانی در دو سالگی یا بیشتر میشود.
چرا سطح پائین گلوکز خون مهم است؟
سطوح پائین قند (گلوکز) خون مهم هستند زیرا شایع بوده و با آسیب مغزی در نوزادان تازه متولد شده همراه هستند. از هر 100 نوزاد، تا 39 مورد در روزهای نخست پس از تولد و بیش از نیمی از نوزادانی که در معرض خطر بیشتری هستند (نوزادانی که نارس یا کوچکتر یا بزرگتر از حد معمول بوده یا مادرشان مبتلا به دیابت است) با سطوح پائینی از گلوکز خون روبهرو خواهند شد.
سطوح پائین گلوکز خون میتوانند باعث بروز مشکلاتی در پیشرفت تحصیلی و رشد در دوران کودکی شوند. برخی شواهد نشان میدهند که بروز حتی یک اپیزود از سطح پائین گلوکز خون یا اپیزودهای غیرقابل تشخیص میتوانند در بروز این مشکلات نقش داشته باشند. بنابراین، پیشگیری از بروز سطوح پائین گلوکز مفید خواهد بود. علاوه بر این، درمانها برای سطوح پائین گلوکز اغلب شامل مصرف شیر خشک یا بستری در بخش نوزادان است، که منجر به جدایی مادر و نوزاد میشود. درمانها و جدایی از مادر ممکن است باعث ایجاد اختلال در شیردهی مادر شوند.
چگونه ژل دکستروز میتواند از سطوح پائین گلوکز خون پیشگیری کند؟
ژل دکستروز (قند) را میتوان به قسمت داخلی دهان کودک مالید، جایی که قند میتواند جذب شود و به افزایش سطوح گلوکز خون کمک کند، بنابراین بهطور بالقوه به پیشگیری از بروز سطوح پائین گلوکز کمک میکند.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
ما خواستیم بدانیم نوزادانی که پس از تولد ژل دکستروز خوراکی دریافت میکنند، احتمال کمتری دارد که:
‐ سطح قند خون پائینی داشته باشند
‐ مبتلا به ناتوانی شدید در دو سالگی یا بیشتر شوند
ما همچنین خواستیم بدانیم که مصرف ژل دکستروز خوراکی عوارض ناخواستهای مانند استفراغ یا خفگی به همراه دارد یا خیر.
ما چه کاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که بررسی کردند مصرف ژل دکستروز خوراکی، در مقایسه با درمان دیگر یا عدم درمان، در پیشگیری از سطوح پائین قند خون و ناتوانیهای عمده در دوران کودکی، بیخطر و موثر است یا خیر. همچنین پیامدهای بالینی مهم دیگر را بررسی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
دو مطالعه را پیدا کردیم، هر دو در کشورهایی با سطح درآمد بالا، شامل 2548 نوزاد در معرض خطر. هر دو مطالعه پیامدهای سلامت کودکان شرکتکننده را در دو سالگی ارزیابی کردند، و یکی نیز آنها را تا سنین شش تا هفت سالگی پیگیری کرد. با بررسی این مطالعات، ما مطمئن هستیم که ژل دکستروز خوراکی پیشگیرانه، خطر سطوح پائین گلوکز خون را در نوزادان تازه متولد شده در معرض خطر کاهش میدهد. با این حال، مطمئن نیستیم که مصرف ژل دکستروز خوراکی خطر ناتوانی عمده را در دو سالگی یا بیشتر تغییر میدهد یا خیر، زیرا یک مطالعه در 360 کودک نشان داد که ناتوانی احتمالا کاهش یافت، در حالی که مطالعه دیگر روی 2149 کودک نشان داد که احتمالا افزایش یافته است.
شواهد حاصل از دو مطالعه حاکی از آن است که مصرف ژل دکستروز خوراکی در نوزادان در مقایسه با نوزادانی که ژل دارونما دریافت کردند، آنها را در معرض خطر بالای عوارض جانبی (آسیبها) مانند خفگی یا استفراغ قرار نمیدهد، اما هیچ اطلاعاتی در دست نیست که تجویز ژل دکستروز خوراکی بیخطرتر از عدم درمان یا دیگر درمانها باشد. ژل دکستروز خوراکی نیز احتمالا نیاز به درمان را برای سطوح پائین قند خون کاهش میدهد. این مداخله ممکن است تاثیری اندک تا عدم تاثیر بر جدایی از مادر برای درمان سطح پائین قند خون داشته باشد، اما به دلیل تفاوت میان دو مطالعه، به این یافته اعتماد کمی داریم. هیچ دادهای در مورد شیردهی انحصاری با شیر مادر پس از ترخیص در دسترس نبود.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
این دو مطالعه فقط در کشورهایی با درآمد بالا انجام شدهاند، و ممکن است یافتهها برای دیگر شرایط قابل اجرا نباشد. همچنین ممکن است این یافتهها برای نوزادان نارس یا دیگر محصولات ژل دکستروز قابل استفاده نباشند. جایی که به شواهد اطمینان نداشتیم، عموما به این دلیل بود که فقط دو مطالعه وجود داشت که به ما اجازه ندادند در مورد نتایج مطمئن شویم. همچنین، ممکن است رویدادهای بسیار کمی (مثلا عوارض جانبی) برای نتیجهگیری با قطعیت بالا وجود داشته باشند.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
این مرور در واقع مطالعه قبلی را که در سال 2021 منتشر شد، بهروز میکند. شواهد تا اپریل 2023 بهروز است.