پیشینه
سیروز یک اختلال مزمن کبدی است. افراد مبتلا به سیروز ممکن است دچار انسفالوپاتی کبدی شوند، وضعیتی که به تضعیف عملکرد مغز میانجامد. برخی افراد مبتلا به انسفالوپاتی کبدی، شواهد روشنی را از اختلال کارکرد مغزی نشان میدهند و گفته میشود که دچار انسفالوپاتی کبدی «آشکار (overt)» هستند. آنها ممکن است دچار حافظه ضعیف، اشکال در تمرکز، مشکلات گفتاری، لرزش بهخصوص در دستان، یا سفتی اندامها شوند. این تغییرات میتوانند به صورت دورهای رخ دهند یا پایدار باشند. سایر افراد مبتلا به سیروز ممکن است علائم واضح اختلال کارکرد مغز را نشان ندهند، اما برخی از جنبههای عملکرد مغز آنها، مانند توجه و توانایی انجام وظایف پیچیده، هنگام انجام تست ضعیف تشخیص داده میشود. گفته میشود این افراد مبتلا به انسفالوپاتی کبدی «حداقلی (minimal)» هستند. علت اینکه چرا افراد دچار انسفالوپاتی کبدی میشوند پیچیده است، اما تجمع توکسینهای رودهای در خون، بهویژه ترکیبی به نام آمونیاک، نقشی کلیدی را ایفا میکند. داروهای خاصی بهطور اختصاصی برای کاهش سطوح آمونیاک در خون توسعه یافتهاند و ممکن است به پیشگیری از ابتلای افراد به انسفالوپاتی کبدی کمک کنند و اثرات مفیدی در اشخاصی داشته باشند که مبتلا به این اختلال هستند. با این حال، شواهد سودمند بودن آنها نامشخص است. پنج دارویی (دارودرمانیها) که در این مرور در نظر گرفته شدند، عبارتاند از سدیم بنزوات (sodium benzoate)، گلیسرول فنیلبوتیرات (glycerol phenylbutyrate)، اورنیتین فنیلاستات (ornithine phenylacetate)، AST‐120 (جاذب کربن کُروی (spherical carbon adsorbent)) و پلیاتیلن گلیکول (polyethylene glycol).
سوال مطالعه مروری
ما استفاده از پنج دارودرمانی را بررسی کردیم که به صورت اختصاصی آمونیاک را برای پیشگیری و درمان انسفالوپاتی کبدی در افراد مبتلا به سیروز هدف قرار میدهند. ما این کار را از طریق مرور کارآزماییهای بالینی انجام دادیم که در آنها افراد مبتلا به سیروز به صورت تصادفی به درمان با یکی از این داروها یا یک دارونما (placebo)، به عدم درمان یا به داروهای دیگری مانند لاکتولوز (lactulose) و لاکتیتول (lactitol) (دیساکاریدهای غیرقابلجذب) که برای مدیریت این بیماری نیز استفاده میشوند، اختصاص یافتند. ما افراد مبتلا به سیروزی را وارد کردیم که دچار انسفالوپاتی کبدی حداقلی یا آشکار بودند و کسانی را که در معرض خطر ابتلا به این عارضه قرار داشتند.
تاریخ جستوجو
5 مارچ 2019.
منابع تامین مالی مطالعه
پنج مورد از 11 کارآزمایی بالینی تصادفیسازی شده که ما در این مرور وارد کردیم، از شرکتهای داروسازی حمایت مالی دریافت کردند. دو کارآزمایی اطلاعاتی را درباره پشتیبانی بالقوه مالی یا ارتباطها با شرکتهای داروسازی ارائه نکردند. چهار کارآزمایی بودجه یا حمایت دیگری را از این منبع دریافت نکردند.
ویژگیهای مطالعه
ما 11 کارآزمایی بالینی تصادفیسازی شدهای را شناسایی کردیم که داروهایی را با هدف اختصاصی آمونیاک، با دارونمای غیرفعال یا یک دیساکارید غیرقابلجذب مقایسه کردند؛ دو کارآزمایی به بررسی پیشگیری از انسفالوپاتی کبدی و نه کارآزمایی به ارزیابی درمان انسفالوپاتی کبدی پرداختند. این کارآزماییها سدیم بنزوات (سه کارآزمایی)، گلیسرول فنیلبوتیرات (یک کارآزمایی)، اورنیتین فنیلاستات (دو کارآزمایی)، AST‐120 (دو کارآزمایی)، و پلیاتیلن گلیکول (سه کارآزمایی) را بررسی کردند. شرکتکنندگان برای دورههای متفاوتی از پنج روز تا 16 هفته تحت درمان قرار گرفتند.
نتایج اصلی
سدیم بنزوات، گلیسرول فنیلبوتیرات، اورنیتین فنیلاستات، و AST‐120 سطوح آمونیاک خون را در مقایسه با دارونما کاهش دادند، ولی هیچیک از این داروها سطوح آمونیاک خون را در قیاس با دیساکارید غیرقابلجذب کم نکردند. به نظر میرسد گلیسرول فنیلبوتیرات در مقایسه با دارونما و همچنین پلیاتیلن گلیکول در قیاس با لاکتولوز اثر سودمندی بر انسفالوپاتی کبدی داشته باشند. هیچکدام از این داروها تاثیری را بر خطر مرگومیر نشان ندادند و هیچ عارضه جانبی قابلتوجهی نداشتند.
قطعیت شواهد
شواهدی را که یافتیم بسیار نامطمئن بودند، و در نتیجه مطمئن نیستیم که این داروها برای پیشگیری یا درمان انسفالوپاتی کبدی در افراد مبتلا به سیروز مفید باشند. کارآزماییهای بسیار اندکی موجود بودند، و هیچکدام از آنها دادههای کافی را برای ورود در تجزیهوتحلیل ما ارائه نکردند. علاوه بر این، بسیاری از کارآزماییهای منتشر شده از صنعت داروسازی حمایت دریافت کردند که نشاندهنده عاملی برای سوگیری (bias) است. بنابراین در صورت مفید و ایمن بودن این داروها برای استفاده در این زمینه، به اطلاعات بیشتری نیاز داریم تا ایده بهتری کسب کنیم.