سوال مطالعه مروری
ما شواهد موجود را درباره استفاده از داروهای مختلف برای مدیریت دیابت مرتبط با فیبروز سیستیک (cystic fibrosis‐related diabetes; CFRD) بررسی کردیم.
پیشینه
فیبروز سیستیک (cystic fibrosis; CF) یک بیماری ژنتیکی شایع و محدود کننده زندگی است، که عمدتا باعث آسیب به ریهها و پانکراس میشود. پانکراس انسولین تولید میکند، هورمونی که برای رساندن قند به داخل سلولهای بدن و تبدیل آن به انرژی، مورد نیاز است. در حداکثر 90% از افراد مبتلا به CF، مشکلات پانکراس و آنزیمهای گوارشی به این معنی است که مواد مغذی به درستی جذب نمیشوند. افراد مبتلا به CF برای تامین انرژی کافی برای حفظ حجم عضله به منظور حمایت تنفسی و جبران مشکلات تنفسی ناشی از آسیب به ریهها نیاز به رژیمهای غذایی با پروتئین و کالری بالا دارند. تبدیل کارآمد قند به انرژی برای افراد مبتلا به CF، مهم است. این امر به ویژه برای افراد مبتلا به CFRD چالشبرانگیز است زیرا آسیب به پانکراس بر تولید و آزادسازی انسولین تاثیر دارد. فرآیندهای التهابی دیده شده در CF میتوانند منجر به کاهش تولید انسولین و کاهش تاثیر آن با ایجاد مقاومت به انسولین شوند. افزایش امید به زندگی برای افراد مبتلا به CF به این معناست که 50% از افراد مبتلا به CF به احتمال زیاد به CFRD مبتلا میشوند.
ما میخواستیم درمانهای مختلف CFRD را برای محدود کردن کاهش سلامت مرتبط با آن ارزیابی کنیم. این درمانها عبارتند از منابع مصنوعی انسولین (مانند گلارژین طولانیاثر یا انسولین پروتامین کوتاهاثر) و کنترل هورمونهای طبیعی که آزادسازی انسولین را تحریک میکنند و داروهایی که موجب افزایش ترشح انسولین در بدن فرد میشوند یا مقاومت را به انسولین تحت تاثیر قرار میدهند.
تاریخ جستوجو
شواهد تا این تاریخ بهروز است: 10 سپتامبر 2020.
ویژگیهای مطالعه
ما چهار کارآزمایی (145 بزرگسال) را در این مرور وارد کردیم. دو کارآزمایی، انسولین را یا با عدم درمان به مدت دو ماه (هفت شرکتکننده) یا با دارونما (placebo) (داروی ساختگی بدون داروی فعال) به مدت یک سال (61 شرکتکننده) مقایسه کردند. این کارآزماییها، همراه با کارآزمایی سوم که دو سال به طول انجامید (67 بزرگسال)، همچنین انسولین (تزریقی) را با قرصهای رپاگلینید (repaglinide) مقایسه کردند. کارآزمایی چهارم (20 شرکتکننده)، انسولین گلارژین طولانیاثر را با انسولین خنثی پروتامین هاگدورن (Hagedorn) کوتاهمدت در یک دوره 12 هفتهای مقایسه کرد.
نتایج کلیدی
برای پیامدهای اولیه خود یعنی سطوح گلوکز خون، عملکرد ریه و وضعیت تغذیهای و پیامدهای ثانویه خود یعنی تشدیدهای ریوی (شعلهور شدن بیماری)، عوارض و کیفیت زندگی، نتایجی را پیدا کردیم. ما فقط توانستیم نتایج محدودی را تجزیهوتحلیل کنیم و شواهدی را پیدا نکردیم که نشان دهند یک درمان بهتر از درمان دیگری است. تجزیهوتحلیل ما نشان داد که انسولین یا رپاگلینید در مقایسه با دارونما یا عدم درمان در هیچ یک از نقاط زمانی برای هیچ یک از پیامدهای ما تفاوتی را ایجاد نکردند. به همین ترتیب، اکثر نتایج ما نشان ندادند که انسولین یا رپاگلینید بهتر بودند، اما شواهدی که کمی قویتر بودند نشان دادند که هیچ تفاوتی در عملکرد ریه، وضعیت تغذیهای یا سطوح گلوکز خون در 12 ماه وجود نداشت. به همین ترتیب، شواهد برای نشان دادن هرگونه تفاوت بین انسولین گلارژین و انسولین پروتامین خنثی هاگدورن برای هیچ یک از معیارهای پیامد ما به اندازه کافی قوی نبودند. هیچ یک از کارآزماییها، هیچ موردی را از وقوع مرگومیر گزارش نکرد.
با توجه به بار (burden) درمان که قبلا در افراد مبتلا به CF تجربه شده، قرصها میتوانند جایگزین مناسبی برای انسولین تزریقی باشند. انجام کارآزماییهای طولانیمدتتر با تعداد افراد بیشتر برای مشاهده این که کنترل CFRD چگونه عملکرد ریه را تحت تاثیر قرار میدهد، مورد نیاز است. محققان همچنین باید ارزیابی کنند که در زمان مقایسه انسولین با قرصها، چه تعداد از افراد به برنامه درمان خود ادامه میدهند. پژوهشها باید استفاده از داروها را بهتنهایی یا همراه با انسولین، بهویژه آن دسته از عوامل با پتانسیل ضد‐التهابی بیشتر، برای افزایش اثر انسولین بررسی کنند.
کیفیت شواهد
ما درباره کیفیت شواهد نگرانیهایی داشتیم؛ که عمدتا درباره امکان وجود سوگیری (bias) بود زیرا پزشکان احتمالا از قبل میدانستند که فرد بعدی در کدام گروه درمانی قرار میگیرد (بهعنوا مثال ممکن بود برای نشان دادن نتایج بهتر یک درمان خاص، شرکتکنندگان سالمتر به گروه درمانی خاصی اختصاص داده شوند) یا سوگیری ناشی از افرادی باشد که میدانستند در کدام گروه درمان قرار داده میشوند (بهعنوان مثال تزریق انسولین یا قرص رپاگلینید). همچنین ممکن است این سوگیری وجود داشته باشد که نتایج فقط بهصورت انتخابی گزارش شده باشند. ما از اینکه تجزیهوتحلیلها به دلیل کم بودن تعداد شرکتکنندگان و میزان پائین حوادث جانبی، چندان دقیق نباشند، نگران بودیم. در نهایت، ممکن است سوگیری در نتایج وجود داشته باشد زیرا مقادیر انسولین و رپاگلینید تجویز شده قابل مقایسه نبودند.