سوال مطالعه مروری
محققان کاکرین شواهد مربوط به تاثیر جراحی تخمدان را بر نشانههای سندرم تخمدان پلیکیستیک (polycystic ovary syndrome; PCOS) مرور کردند. ما 22 مطالعه را یافتیم که به مقایسه آن با درمانهای جراحی و غیر‐جراحی، و تغییرات تکنیک جراحی پرداختند. پیامدهای اصلی اندازهگیری شده عبارت بودند از بهبود در نظم دورهها و کاهش رشد موهای زائد و آکنه (نشانههای آندروژیک). همچنین آسیبهای ناشی از درمان، تغییر در وزن بدن، تغییر در سطح تستوسترون (testosterone)، تغییرات در معیارهای متابولیک و کیفیت زندگی را بررسی کردیم.
پیشینه
زنان مبتلا به PCOS ممکن است دچار طیف گستردهای از مشکلات سلامت از جمله دورههای قاعدگی کم و نامنظم، رشد موی زائد و آکنه و باروری غیر‐طبیعی باشند. نگرانیهای مربوط به سلامت در طولانیمدت شامل افزایش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی، دیابت و پیشرفت بیماری پیشسرطانی رحم بود.
بیشتر پژوهشهای فعلی به بررسی تاثیر جراحی تخمدان در بهبود باروری در زنان مبتلا به PCOS پرداختهاند. هدف مرور ما بررسی تاثیر جراحی لاپاروسکوپی (سوراخ کلید (keyhole)) تخمدان (laparoscopic ovarian surgery; LOD) در بهبود سایر نشانههای PCOS است.
تاریخ جستجو
شواهد تا اکتبر 2016 بهروز است.
ویژگیهای مطالعه
ما 22 کارآزمایی تصادفیسازی و کنترل شده (randomised controlled trials; RCTs) را وارد کردیم، که شامل 2278 زن بودند. یک کارآزمایی تصادفیسازی و کنترل شده نوعی آزمایش پزشکی است که در آن شرکتکنندگان بهطور تصادفی یک یا چند روش درمانی مختلف را در این مطالعه دریافت میکنند. شرکتکنندگان مبتلا به PCOS بوده و در سراسر جهان در شرایط مختلف قرار داشتند.
ده مورد از 22 RCT به مقایسه LOD با درمانهای دارویی پرداختند. این درمانها عبارت بودند از متفورمین (metformin)، کلومیفن (clomiphene)، گونادوتروپین (gonadotrophins)، لتروزول (letrozole) و رویزیگلیتازون (rosiglitazone). تعداد ده مورد از 22 مطالعه به مقایسه LOD مرسوم با تنوع در تکنیکهای جراحی پرداختند. دو مورد از 22 RCT به بررسی استفاده از سطوح مختلف انرژی یا تعداد حفرههای ایجاد شده در تخمدان حین انجام LOD پرداختند.
منابع تامین مالی مطالعه
دو مطالعه منبع مالی خود را گزارش کردند (Farquhar 2002 ‐ بخشی از آن توسط بنیاد پژوهشهای پزشکی اوکلند حمایت شد؛ Sarouri 2015 ‐ نویسندگان از معاون پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی گیلان برای تامین مالی این پروژه تشکر کردند).
نتایج کلیدی
LOD ممکن است در تنظیم سیکلهای قاعدگی بهتر از گونادوتروپین باشد. با این حال، اکثر پزشکان سایر گزینهها را به عنوان درمان خط اول در نظر میگیرند. LOD با ایجاد چهار یا پنج حفره در برابر دو حفره یا کمتر در هر تخمدان ممکن است در تنظیم قاعدگی در زنان مبتلا به PCOS موثرتر باشد.
شواهد کافی وجود نداشت تا بتوانیم بگوییم که تفاوتی بین LOD و سایر درمانهای دارویی یا تنوع در تکنیک جراحی در بهبود نظم دورههای قاعدگی یا نشانههای آندروژنی وجود دارد یا خیر.
LOD با عوارض جانبی گوارشی کمتری نسبت به متفورمین و کلومیفن همراه بود، اما شامل جراحی است و درمان استاندارد را برای اختلالات قاعدگی یا رشد موی زائد در برنمیگیرد. استفاده از هیدرولاپاروسکوپی ترانسواژینال (transvaginal hydrolaparoscopy) در مقایسه با LOD دارای اسکار کمتری روی بافت بود.
بهطور کلی LOD را میتوان با خطر کمتر آسیب در نظر گرفت، و به عنوان یک گزینه در مدیریت نشانههای PCOS استفاده میشود.
کیفیت شواهد
کیفیت شواهد از سطح بسیار پائین تا متوسط متغیر بود. محدودیتهای اصلی عبارت بود از عدم دقت ناشی از تعداد کم مطالعات، ناهمگونی و خطر سوگیری (bias) ناشی از عدم توانایی در کورسازی شرکتکنندگان (پنهان کردن نوع درمان از آنها). مطالعات بسیار اندکی برای ارزیابی خطر سوگیری انتشار وجود داشت.