پیشینه
صرع یک اختلال نورولوژیکی شایع است که تخلیه الکتریکی غیر‐طبیعی از مغز در آن، موجب تشنجهای مکرر میشود. ما دو نوع از تشنجهای صرعی را در این مرور، بررسی کردیم: تشنجهای پارشیال که در یک منطقه از مغز شروع میشوند و تشنجهای تونیک‐کلونیک با شروع جنرالیزه که به طور هم زمان در هر دو نیمکره مغزی شروع میشوند.
برای حدود 70% از افراد مبتلا به صرع، تشنجها میتوانند کنترل شوند و برای اکثریت، تشنجها با یک داروی ضد‐صرع کنترل میشوند. در حال حاضر در UK، دستورالعملهای موسسه ملی سلامت و تعالی مراقبت (National Institute for Health and Care Excellence; NICE) برای برزگسالان و کودکان کاربامازپین (carbamazepine) یا لاموتریژین (lamotrigine) را به عنوان اولین گزینههای درمان برای افراد مبتلا به تشنجهای پارشیال تازه تشخیص داده شده و سدیم والپروات (sodium valproate) برای افراد مبتلا به تشنجهای جنرالیزه تونیک‐کلونیک (generalised tonic‐clonic seizures) که به تازگی تشخیص داده شده، توصیه میکند؛ با این حال، طیفی از سایر درمانهای دارویی ضد‐صرع در دسترس هستند.
انتخاب اولین داروی ضد‐صرع برای یک فرد مبتلا به تشنجهای تازه تشخیص داده شده از اهمیت زیادی برخوردار است و باید با توجه به شواهد با کیفیت بالا در مورد اثربخشی داروها در کنترل تشنجها و اینکه با عوارض جانبی همراه هستند یا خیر، انتخاب شوند. همچنین مهم است که داروهای مناسب برای انواع تشنجها با یکدیگر مقایسه شوند.
روشهای جستوجو در مطالعه مروری
داروهای ضد‐صرع مورد نظر این مرور کارمابازپین، فنیتوئین (phenytoin)، سدیم والپروات (sodium valproate)، فنوباربیتون (phenobarbitone)، اکسکاربازپین (oxcarbazepine)، لاموتریژین، گاباپنتین (gabapentin)، توپیرامات (topiramate)، لوتیراستام (levetiracetam) و زونیسامید (zonisamide) بودند. در این مرور، ما شواهد برگرفته را از 77 کارآزمایی تصادفیسازی و کنترل شده با دو یا بیشتر از داروهای مورد نظر بر اساس چگونگی اثربخشی داروها در کنترل تشنجها (یعنی اینکه افراد عود تشنج داشتند یا دورههای طولانی بدون تشنج (بهبودی) داشتند) و چگونگی قابل تحمل بودن عوارض جانبی داروها، ارزیابی کردیم. ما توانستیم دادههای 12,391 نفر از 36 مورد از 77 کارآزمایی را ترکیب کنیم؛ برای 5570 نفر از 41 کارآزمایی باقیمانده، دادهها برای استفاده در این مرور در دسترس نبودند.
دو نوع تجزیهوتحلیل در این مرور انجام دادیم؛ نخست، هر جا که داروهای جفتی مستقیما در کارآزماییهای بالینی مقایسه شده بودند، دادههای موجود را ترکیب کردیم و دوم، یک تجزیهوتحلیل برای ترکیب همه اطلاعات از کارآزماییهای بالینی در سراسر «شبکهای» از 10 دارو انجام دادیم. این تجزیهوتحلیل به ما اجازه داد داروها را در شبکهای مقایسه کنیم که پیش از این با هم در کارآزماییهای بالینی مقایسه نشده بودند.
نتایج کلیدی
از میان 45 مقایسه جفتی (pairwise comparison) ممکن از 10 داروی مورد نظر در این مرور، دادههای کارآزماییهای بالینی فقط برای بیش از نیمی از این مقایسهها در دسترس بودند اما برای بسیاری فقط یک کارآزمایی، مقایسه دو دارو را انجام داده که این مقایسه شامل افراد زیادی نبوده است.
تجزیهوتحلیل «شبکهای» ما نشان داد که قدیمیترین داروها در این شبکه (فنوباربیتون و فنیتوئین) از نظر کنترل تشنج گزینههای بهتری نسبت به سایر داروها بودند اما این داروهای قدیمی از نظر نگهداشت طولانی‐مدت (ترک درمان) در مقایسه با داروهای جدیدتر مانند لاموتریژین و لوتیراستام بدتر بودند.
شایعترین عوارض جانبی گزارش شده در تمام داروها خوابآلودگی یا خستگی، سردرد یا میگرن، اختلالات گوارشی (ناراحتی معده)، سرگیجه یا ضعف و بثورات یا اختلالات پوستی بود.
کیفیت شواهد
این مرور شواهدی را با کیفیت بالا برای افراد مبتلا به تشنجهای پارشیال و شواهد با کیفیت متوسط تا بالا را برای افراد مبتلا به تشنجهای جنرالیزه تونیک‐کلونیک ارائه میکند، همچنین اطلاعات کمتری برای برخی از داروهای مورد نظر برای افراد مبتلا به انواع تشنجها در دسترس است.
نتیجهگیریها
نتایج این مرور از دستورالعملهای NICE حمایت میکند که کاربامازپین و لاموتریژین به عنوان اولین گزینههای درمانی برای افراد مبتلا به تشنجهای با شروع پارشیال مناسب هستند و همچنین نشان میدهد که لوتیراستام ممکن است یک درمان مناسب باشد. نتایج این مرور همچنین از استفاده از سدیم والپروات به عنوان درمان خط‐اول برای افراد مبتلا به تشنجهای جنرالیزه تونیک‐کلونیک، حمایت میکند و همچنین نشان میدهد که لاموتریژین و لوتیراستام ممکن است جایگزینهای مناسبی باشند، به خصوص برای افراد باردار یا کسانی که قصد باردار شدن دارند و کسانی که سدیم والپروات ممکن است برای آنها گزینه درمانی مناسبی نباشد.
این مطالعه مروری تا چه زمانی بهروز است؟
نویسندگان مرور، مطالعات منتشر شده را تا تاریخ 27 جولای 2016 جستوجو کردند.