پیشینه
تومور مغزی اولیه (primary brain tumour; PBT)، سرطانی است که نقطه آغاز آن خود مغز بوده و از سایر نقاط بدن به این ناحیه منتشر نشده است. خستگی (tiredness) در افراد مبتلا به این تومور شایع است. این وضعیت ممکن است به علت خود تومور، درمان آن، یا سایر داروها نظیر داروهای ضد‐صرع، (که برای درمان تشنجهای ناشی از صرع به کار میروند) ایجاد شده باشد. این مشکل ممکن است همچنین در همراهی با سایر نشانهها نظیر مشکلات خواب، اختلالات مربوط به تفکر یا اختلالات احساسی ایجاد شود. درمانهای کنترل کننده خستگی، میتوانند در بهبود کیفیت زندگی بیماران، توانایی تحمل درمانهای سرطان (که خود با ایجاد این خستگی در ارتباط هستند)، و توانایی آنها در پیشبرد زندگی اجتماعی و فعالیتهای روزمره، نقش داشته باشند.
ویژگیهای مطالعه
پنج بانک اطلاعاتی پزشکی را در مارچ 2016 جستوجو کردیم. فقط یک کارآزمایی بالینی واجد شرایط مد نظر بود، و در این کارآزمایی روی اثر داروی مودافینیل (modafinil) بر 37 فرد بزرگسال مبتلا به PBT که دچار سطوح بالایی از خستگی بودند، تحقیق شده بود. گروهی از افراد تحت مطالعه، شش هفته داروی مودافینیل دریافت کرده و پس از یک هفته دوره پاکشدگی (washout period)، شش هفته بعدی را دارونما (placebo) دریافت کردند یا بالعکس. هدف از دوره پاکشدگی، پاک شدن هرگونه تاثیر احتمالی از درمان اول از بدن، پیش از شروع درمان جدید است.
یافتههای کلیدی
یک کارآزمایی وارد شده، شواهدی مبنی بر تفاوتی میان مودافینیل و دارونما در درمان خستگی نشان نداد. این موضوع که عدم تفاوت میتواند به دلیل نرسیدن تعداد شرکتکنندگان کارآزمایی به حد نصاب برنامهریزی شده باشد، امکانپذیر است. در شمار بیشتری از مطالعات، روی درمان خستگی تحقیق شده بود، اما وجود سطح بالای خستگی در شرکتکنندگان این مطالعات ضروری شمرده نشده بود. ما هماکنون هیچ درمانی را نمیشناسیم که برای کنترل خستگی در افراد مبتلا به PBT و با سطوح بالای خستگی اثربخش باشد.
کیفیت شواهد
با توجه به آن که تنها یک کارآزمایی بررسی شد، کیفیت کلی شواهد در سطح پائین بود. مطالعات با کیفیت بالای بیشتری لازم است، که در آنها بزرگسالان مبتلا به PBT با سطح بالای خستگی شرکت کرده باشند.