سوال مطالعه مروری
بهترین راه استفاده از آنتیبیوتیکها برای ریشهکن کردن عفونتهای ریوی ناشی از میکروبی به نام سودوموناس آئروژینوزا (Pseudomonas aeruginosa) در افراد مبتلا به فیبروز سیستیک چیست؟
پیشینه
فیبروز سیستیک یک وضعیت ارثی است که در آن راههای هوایی اغلب با موکوس مسدود میشوند. این بیماری همراه با عفونتهای قفسهسینه است، که میتواند منجر به نارسایی پیشرونده تنفسی و مرگومیر شود. میکروبی به نام سودوموناس آئروژینوزا اغلب علت این عفونت است و هنگامی که عفونت ایجاد شد، درمان موفقیتآمیز آن مشکل میشود.
ما میخواستیم ترکیبات مختلفی را از آنتیبیوتیکهای استنشاقی، خوراکی و داخل وریدی (IV) برای ریشهکن کردن سودوموناس آئروژینوزا در افراد مبتلا به فیبروز سیستیک مقایسه کنیم تا ببینیم هر کدام از درمانهای تکی به بهترین نحو عمل میکند و هزینه‐اثربخشتر است یا خیر.
تاریخ جستوجو
شواهد تا 10 اکتبر سال 2016 بهروز است.
ویژگیهای مطالعه
ما هفت کارآزمایی را با 744 فرد مبتلا به فیبروز سیستیک از هر دو جنس زن و مرد، با هر سنی و مبتلا به بیماری ریوی خفیف و شدیدتر وارد کردیم. کارآزماییها از 28 روز تا 27 ماه طول کشیدند. از آنجایی که کارآزماییها از درمانهای متفاوتی استفاده کردند، نتوانستیم بسیاری از نتایج را با هم ترکیب کنیم. دو کارآزمایی، توبرامایسین (tobramycin) را با دارونما (placebo) (یک درمان ساختگی) مقایسه کردند. سه کارآزمایی، سیپروفلوکساسین (ciprofloxacin) خوراکی و کلیستین (colistin) استنشاقی را در گروه تجربی ترکیب کردند، اما از بازوهای مقایسه متفاوتی بهره بردند ‐ یک کارآزمایی ترکیب آنتیبیوتیکی را با عدم درمان، یک کارآزمایی با توبرامایسین استنشاقی و سومین کارآزمایی با سیپروفلوکساسین خوراکی همراه با توبرامایسین استنشاقی مقایسه کردند. کارآزمایی دیگری توبرامایسین استنشاقی را در نظر گرفت و 28 روز درمان را با 56 روز درمان مقایسه کرد. کارآزمایی نهایی دورههای منظم استفاده از توبرامایسین استنشاقی (به همراه سیپروفلوکساسین خوراکی یا دارونما) را با درمان با توبرامایسین استنشاقی تنها (به همراه سیپروفلوکساسین خوراکی یا دارونما) بر اساس نتایج رشد کشتها در آزمایشگاه مقایسه کرد.
نتایج کلیدی
دو کارآزمایی کوچک (38 نفر) در مورد درمان عفونت اولیه نشان دادند که پس از دو ماه، آنتیبیوتیکهای استنشاقی بهتر از عدم درمان بودند و سودوموناس آئروژینوزا در بیشتر افراد ریشهکن شد. یکی از این کارآزماییها برای مدت طولانیتری گزارش ارائه کرد و نشان داد که این تاثیر ممکن است تا 12 ماه طول بکشد. کارآزمایی کوچک دیگری (26 نفر) که دو سال طول کشید نشان داد درمان عفونت اولیه با ترکیبی از آنتیبیوتیکهای استنشاقی و خوراکی برای ریشهکن کردن سودوموناس آئروژینوزا بهتر از عدم درمان بود. یک کارآزمایی که مصرف 28 روز محلول توبرامایسین نبولایز شده را به صورت استنشاقی (88 نفر) با 56 روز مصرف آن مقایسه کرد، نشان داد که هر دو بهطور یکسان تحمل شدند و در ریشهکن کردن سودوموناس آئروژینوزا موفق بودند. چهار مقایسه مستقیم از آنتیبیوتیکهای خوراکی یا استنشاقی (یا ترکیبی از هر دو)، از جمله یک مقایسه با 223 نفر، تفاوتی را بین ترکیبات مختلف آنتیبیوتیکی نشان ندادند. یک کارآزمایی جدید با حضور 306 کودک (در سنین تا 12 سال)، یک دوره درمان منظم را با توبرامایسین استنشاقی (همراه با سیپروفلوکساسین خوراکی یا دارونما)، با درمان فقط در زمانی که مشخص شد کودک مبتلا به سودوموناس آئروژینوزا شده، مقایسه کرد و دریافت زمانی که برای کودک یک دوره منظم با توبرامایسین استنشاقی (همراه با سیپروفلوکساسین خوراکی یا دارونما) تجویز میشود، در خلطهای تعداد کمتری از بیماران سودوموناس آئروژینوزا رشد میکند. گزارش کارآزمایی، که از نظر سن بیماران هم تعدیل شده بود، هیچ تفاوتی را بین گروهها از نظر تعداد دفعاتی که سودوموناس آئروژینوزا از نمونهها رشد کرد، نشان نداد، و تفاوتی نیز از نظر مدت زمان سپری شده تا زمانی که کودکان مجددا دچار عفونت قفسهسینه شدند، دیده نشد.
کیفیت شواهد
بعضی از کارآزماییها حدودا 20 سال پیش انجام شده و نتایج آنها ممکن است امروزه قابل استفاده نباشند. برخی از کارآزماییها حجم نمونه اندکی داشتند. تمام کارآزماییها یک دوره پیگیری کوتاهمدت داشتند، بنابراین نتوانستیم نشان دهیم که درمان باعث شد افراد مبتلا به فیبروز سیستیک احساس بهتری داشته باشند یا اینکه طولانیتر زندگی کنند یا خیر. با توجه به درمانهایی که در اغلب کارآزماییها مقایسه شدند، برای افراد کار سادهای بود که حدس بزنند کدام درمان را دریافت کردند، که این امر ممکن است برخی از نتایج را تحت تاثیر قرار دهد. دو کارآزمایی توسط صنعت داروسازی پشتیبانی شدند. هنوز انجام تحقیقات دیگری مورد نیاز است تا معلوم شود از بین بردن کامل باکتری، بهزیستی (well‐being) و کیفیت زندگی را در افراد مبتلا به فیبروز سیستیک بهبود میبخشد یا خیر و اینکه کدام ترکیب آنتیبیوتیکی بهترین راه ریشهکن کردن سودوموناس آئروژینوزا را فراهم میکند.
بهطور کلی کیفیت شواهد متوسط تا بسیار پائین بود، به این معنی که پژوهشهای بیشتر ممکن است تخمین میزان اثر درمان را تغییر دهند. در آینده، کارآزماییهای بزرگتر (با قدرت و توان بیشتر) ممکن است نشان دهند که یک درمان در ریشهکن کردن سودوموناس آئروژینوزا نسبت به دیگری موثرتر است.