موضوع چیست؟
بعد از درمان با رادیاسیون (پرتودرمانی) به منظور درمان سرطان، خطر بروز عوارض جدی در بیماران وجود دارد (آسیب بافتی دیررس حاصل از رادیاسیون (late radiation tissue injury; LRTI)). برطرف شدن این مشکلات به سختی انجام میشود و هنوز در رابطه با بهترین رویکرد درمانی تردید وجود دارد. برای درمان با اکسیژن هیپرباریک (hyperbaric oxygen therapy; HBOT)، افراد، اکسیژن را در محفظهای با طراحی مخصوص تنفس میکنند. این روش، راهحلی برای رساندن بهتر اکسیژن به بافتهای (مجموعهای از سلولها درون بدن) آسیب دیده و در نتیجه کمک به درمان آن است.
هدف مرور
ما بانکهای اطلاعاتی پزشکی را برای مطالعات بالینی جستوجو کردیم که هدف آنها یافتن شواهد موافق یا مخالف توانایی HBOT، در مقایسه با عدم درمان یا درمانهای جایگزین، برای بهبود این عوارض بود. شواهد تا دسامبر 2015 بهروز بود.
یافتههای اصلی چه بودند؟
شواهدی وجود دارد که نشانگر اثربخش بودن HBOT در بهبود پیامدها در افراد دچار LRTI، در بافت نرم سر و گردن، همچنین در التهاب رکتوم حاصل از رادیاسیون (radiation proctitis، التهاب انتهای تحتانی روده بزرگ که بر اثر پرتودرمانی ایجاد میشود)، پیشگیری از پیدایش نکروز استخوانی حاصل از پرتوتابی (ostearadionecrosis) (مرگومیر استخوانها بر اثر درمان با پرتودرمانی) بعد از کشیدن دندانها که در ناحیه پرتو گرفته قرار دادند، است. شواهدی از تاثیر بالینی مهم در بافتهای دستگاه عصبی وجود نداشت.
کیفیت شواهد
عمده شواهد کیفیت متوسطی داشتند، تعداد کم شرکتکنندگان، گزارش ضعیف از شیوههای اجرا و نتایج آنها و عدم‐قطعیت پیرامون میزان بهبودی حاصل از استفاده از HBOT، کیفیت شواهد این مرور را محدود میکنند.
نتیجهگیریها چه هستند؟
بنابراین استفاده از HBOT برای بافتهای مشخص در شرکتکنندگان انتخابی ممکن است معقول باشد. مطالعات در رابطه با آسیبهای حاصل از رادیاسیون نشان میدهند که سایر بافتها (نظیر بافت مثانه) نیز ممکن است به این درمان پاسخ بدهند. برای تعیین آن که چه افرادی بیشترین سود را از این درمان میبرند و همچنین تعیین بهتر زمانبندی برای آن، پژوهش بیشتری لازم است. مطالعه در زمینه هزینهها نیز میتواند مفید باشد.