پیشینه
لنفوم هوچکین (Hodgkin lymphoma; HL) نوعی بدخیمی مربوط به سیستم لنفاوی است. این بیماری در کودکان و بزرگسالان رخ میدهد اما در دهه سوم زندگی شایعتر است. این بدخیمی یکی از قابل درمانترین انواع سرطان محسوب میشود. چهار مرحله از HL وجود دارد، مرحله I و II به عنوان مراحل اولیه HL و مراحل III و IV به عنوان مراحل پیشرفته در نظر گرفته میشوند. با استفاده از عوامل خطری مانند حضور یا عدم وجود بیماریهای حجیم و حضور یا فقدان نشانههای B، مثل عرق شبانه یا تب، میتوان مرحله اولیه HL را به دو زیرگروه اولیه مطلوب و اولیه نامطلوب تقسیمبندی کرد. گزینههای درمانی عبارتند از: شیمیدرمانی، پرتودرمانی یا هر دو. پرتودرمانی ممکن است عوارض جانبی مرتبط با درمان بیشتری را نسبت به شیمیدرمانی داشته باشد، از جمله بدخیمیهای ثانویه؛ این حداقل مربوط به فیلدهای درمانی بزرگی است که در گذشته استفاده میشده است. با اینحال، با فیلدهای مدرن و بسیار محدود کنونی درمان، خطر عوارض جانبی طولانیمدت ناشی از پرتودرمانی بهطور قابلتوجهی کاهش یافته است.
سوال مطالعه مروری
این مرور سیستماتیک، بقای کلی (overall survival; OS) و بقای بدون پیشرفت (progression free survival; PFS) بیماری را در بزرگسالان مبتلا به مرحله اولیه HL پس از دریافت شیمیدرمانی بهتنهایی یا شیمیدرمانی به همراه پرتودرمانی، مقایسه می کند.
ویژگیهای مطالعه
ما بانکهای اطلاعاتی مهم پزشکی را مانند پایگاه ثبت مرکزی کارآزماییهای کنترل شده کاکرین و MEDLINE جستوجو کردیم. دو نویسنده مرور بهطور مستقل از هم به غربالگری، خلاصهسازی و تجزیهوتحلیل نتایج پرداختند. این امر منجر به گنجاندن هفت کارآزمایی تصادفیسازی و کنترل شده با مجموع 2564 بیمار شد.
شواهد ارائه شده تا دسامبر 2016 بهروز است.
نتایج اصلی
برای مقایسه شیمیدرمانی بهتنهایی و شیمیدرمانی به علاوه پرتودرمانی، با همان تعداد از چرخههای شیمیدرمانی در هر دو گروه، این مرور سیستماتیک هیچ شواهدی را دال بر وجود تفاوت در مورد OS بین مداخلات نیافت، هرچند، دو کارآزمایی این مرور بهطور بالقوه در معرض خطر بالایی از سوگیری (bias) قرار داشتند، که به علت تعداد زیاد بیمارانی بود که پرتودرمانی برنامهریزی شده را دریافت نکرده بودند. پس از حذف این دو کارآزمایی از تجزیهوتحلیلهای بعدی، OS در بزرگسالانی که شیمیدرمانی را همراه با پرتودرمانی دریافت کردند، بالاتر از افرادی بود که شیمیدرمانی را بهتنهایی دریافت کردند. PFS نیز در بزرگسالانی که شیمیدرمانی به همراه پرتودرمانی دریافت میکردند، بالاتر بود. اکثر کارآزماییها عوارض جانبی (adverse events; AEs) را گزارش داده بودند اما به روشهای مختلف. با توجه به ناکافی بودن اطلاعات قابل مقایسه، روی برخی عوارض جانبی که مورد توجه این مطالعه بود، تمرکز کردیم. در رابطه با مرگومیر ناشی از عفونت، مرگومیر ناشی از سرطان ثانویه و مرگومیر ناشی از بیماری قلبی، هیچ تفاوتی بین گروههای درمان وجود نداشت. برای میزان پاسخ کامل به درمان (complete response rate; CRR) هیچ شواهدی مبنیبر وجود تفاوت بین گروههای درمان به دست نیامد.
برای مقایسه شیمیدرمانی تنها و شیمیدرمانی همراه با پرتودرمانی با تعداد مختلف چرخههای شیمیدرمانی بین دو گروه درمان، OS فقط در یک کارآزمایی گزارش شده بود. استفاده از شیمیدرمانی بهتنهایی ممکن است بتواند OS را، در مقایسه با شیمیدرمانی به اضافه پرتودرمانی، بهبود بخشد. در رابطه با PFS هیچ تفاوتی بین گروههای درمانی وجود نداشت. پس از حذف یک کارآزمایی با بیمارانی که درمان برنامهریزی شده دریافت نکرده بودند، نتایج نشان داد که شیمیدرمانی همراه با پرتودرمانی PFS را بهبود میبخشد. در مورد مرگومیر ناشی از عفونت، مرگومیر ناشی از سرطان ثانویه و مرگومیر ناشی از بیماری قلبی، هیچ شواهدی حاکی از وجود تفاوت بین گروههای درمان وجود نداشت. CR گزارش نشد.
کیفیت شواهد
برای تعداد یکسان چرخههای شیمیدرمانی در هر دو گروه، کیفیت شواهد مربوط به OS و PFS را متوسط، برای AEها و CR را پائین برآورد کردیم.
برای تعداد مختلف چرخههای شیمیدرمانی بین گروههای درمانی، کیفیت شواهد مربوط به OS؛ PFS و AE را پائین در نظر گرفتیم.
نتیجهگیری
این مرور سیستماتیک اثرات شیمیدرمانی تنها و شیمیدرمانی به اضافه پرتودرمانی را در بزرگسالان مبتلا به مرحله اولیه HL مقایسه کرد.
در مقایسه با تعداد چرخههای یکسان شیمیدرمانی در هر دو گروه درمان، به شواهدی با کیفیت متوسط دست یافتیم که نشان میداد PFS در بیمارانی که شیمیدرمانی را همراه با پرتودرمانی دریافت کرده بودند بالاتر از افرادی است که شیمیدرمانی را بهتنهایی دریافت کردند. اضافه کردن پرتودرمانی به شیمیدرمانی احتمالا تاثیری بر OS ندارد یا تاثیر آن بسیار اندک است. انجام تجزیهوتحلیل پس از حذف کارآزماییهایی با احتمال بالقوه بالای خطر سوگیری، نشان داد که شیمیدرمانی به اضافه پرتودرمانی میتواند OS را بهبود بخشد (کیفیت شواهد هر دو تجزیهوتحلیل متوسط).
به دلیل کیفیت پائین شواهد نتایج مربوط به مقایسه شیمیدرمانی بهتنهایی و شیمیدرمانی به اضافه پرتودرمانی با تعداد مختلف سیکلهای شیمیدرمانی بین دو گروه درمان، تاثیر آن بر OS و PFS مشخص نشد.