برای پیشگیری و درمان خونریزی در افرادی که دچار ترومبوسیتوپنی هستند، از ترانسفیوژن پلاکت استفاده میشود. علیرغم پیشرفتهایی که در غربالگری اهدا کنندگان و تستهای آزمایشگاهی بوجود آمده، هنوز خطر کمی از آلودگی ویروسی، باکتریایی یا انگلی در پلاکتها باقی میماند. همچنین خطر ابتلا به عفونتهای تازه ظهور منتقله از راه ترانسفیوژن خون نیز وجود دارد که ممکن است در زمان شروع شیوع آنها تستهای آزمایشگاهی در دسترس نبوده باشند.
یک راهحل برای کاهش خطر ابتلا به عفونتهای منتقله از ترانسفیوژن خون ناشی از تزریق پلاکت، کاهش پاتوژنها از راه فوتوشیمیایی است، که در آن عوامل بیماریزا یا غیر‐فعال شده یا تعداد آنها بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد، در نتیجه احتمال انتقال کاهش پیدا میکند. این فرآیند ممکن است مزایای دیگری از جمله افزایش طول عمر پلاکت و عدم نیاز به تاباندن اشعه گاما به پلاکتها را نیز در بر داشته باشد. اگرچه ثابت شده تکنولوژیهای فعلی به منظور کاهش پاتوژن منجر به کاهش بار پاتوژن در غلظتهای پلاکتی میشود، یک سری مطالعات بالینی منتشر شده نگرانیهایی را در مورد اثربخشی پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته از نظر بهبود تعداد پلاکتها پس از انتقال و پیشگیری از خونریزی، در مقایسه با پلاکتهای استاندارد، افزایش دادهاند.
این یک بهروزرسانی از یک مرور کاکرین است که ابتدا در سال 2013 منتشر شد.
ما در این بهروزرسانی پنج کارآزمایی جدید را شناسایی کردیم. در مجموع 15 کارآزمایی، 12 کارآزمایی تکمیل شده (2075 شرکتکننده) و سه کارآزمایی در حال انجام، معیارهای لازم را برای ورود به این مرور داشتند. ده مورد از 12 کارآزمایی تکمیل شده در مرور اولیه وارد شدند. ما هیچ RCTای را نیافتیم که به مقایسه انواع پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته با یکدیگر پرداخته باشد.
نه کارآزمایی پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته اینترسپت (Intercept®) را با پلاکتهای استاندارد، دو کارآزمایی پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته میرازول (Mirasol®) را با پلاکتهای استاندارد، و یک کارآزمایی، انواع پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته را با پلاکتهای استاندارد مقایسه کردند. سه RCT شامل کارآزماییهای متقاطع تصادفیسازی شده و نه مورد شامل کارآزماییهای با گروههای موازی بودند. از میان 2075 شرکتکننده در این کارآزماییها، 1981 شرکتکننده حداقل یک تزریق پلاکتی دریافت کردند (1662 شرکتکننده در کارآزماییهای مربوط به پلاکت اینترسپت® و 319 نفر در کارآزماییهای مربوط به میرازول®).
یک کارآزمایی شامل کودکان نیازمند به جراحی قلب (16 شرکتکننده) یا بزرگسالان نیازمند به پیوند کبد (28 شرکتکننده) بود. مابقی شرکتکنندگان، افراد مبتلا به ترومبوسیتوپنی بودند که تشخیص هماتولوژیکی یا اونکولوژیکی داشتند. هشت کارآزمایی فقط شامل بزرگسالان بودند.
خطر سوگیری (bias) در چهار مورد از این کارآزماییها در همه حوزهها پائین بود، در حالی که در هشت مورد باقیمانده یکسری نقایص برای اعتبار آنها وجود داشت.
بهطور کلی، کیفیت شواهد، طبق روششناسی سیستم درجهبندی توصیه، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE)، برای پیامدهای مختلف از پائین تا بالا متغیر بود.
در رابطه با تاثیر پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته بر افزایش خطر هرگونه خونریزی بسیار نامطمئن هستیم (درجه 1 تا 4 سازمان جهانی بهداشت) (5 کارآزمایی؛ 1085 شرکتکننده؛ خطر نسبی (RR) اثر ثابت: 1.09؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 1.02 تا 15.1؛ I2 = 59%؛ RR اثر تصادفی: 14.1؛ 95% CI؛ 0.93 تا 1.38؛ I2 = 59%؛ شواهد با کیفیت پائین).
شواهدی مبنی بر وجود اختلاف بین پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته و پلاکتهای استاندارد در بروز عوارض خونریزی قابلتوجه از نظر بالینی وجود نداشت (درجه 2 WHO یا بالاتر) (5 کارآزمایی؛ 1392 شرکت کننده؛ RR: 1.10؛ 95% CI؛ 0.97 تا 1.25؛ I2 = 0%؛ شواهد با کیفیت متوسط) و احتمالا در مورد خطر خونریزی شدید نیز تفاوتی وجود ندارد (درجه WHO 3 یا بالاتر) (6 کارآزمایی؛ 1495 نفر؛ RR: 1.24؛ 95% CI؛ 0.76 تا 2.02؛ I2 = 32%؛ شواهد با کیفیت متوسط).
احتمالا تفاوتی بین پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته و پلاکتهای استاندارد در بروز مورتالیتی به هر علتی، طی 4 تا 12 هفته وجود ندارد (6 کارآزمایی؛ 1509 نفر؛ RR: 0.81؛ 95% CI؛ 50.0 تا 1.29؛ I2 = 26%؛ شواهد با کیفیت متوسط).
احتمالا تفاوتی بین پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته و پلاکتهای استاندارد در بروز عوارض جانبی جدی وجود ندارد (7 کارآزمایی؛ 1340 شرکتکننده؛ RR: 1.09؛ 95% CI؛ 0.88 تا 1.35؛ I2 = 0%؛ شواهد با کیفیت متوسط). با این وجود، در شش کارآزمایی که این پیامد را گزارش کردند، هیچ عفونت باکتریایی ناشی از ترانسفیوژن رخ نداد.
خطر ابتلا به مقاومت پلاکتی در شرکتکنندگانی که پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته دریافت کردند، بیشتر بود (7 کارآزمایی؛ 1525 شرکتکننده؛ RR: 2.94؛ 95% CI؛ 2.08 تا 4.16؛ I2 = 0%؛ شواهد با کیفیت بالا)، هر چند تعریف مقاومت پلاکتی بین کارآزماییها متفاوت بود.
نیاز به تزریق پلاکت در شرکتکنندگانی که پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته دریافت کردند، بیشتر بود (6 کارآزمایی؛ 1509 شرکتکننده؛ تفاوت میانگین (MD): 1.23؛ 95% CI؛ 0.86 تا 1.61؛ I2 = 27%؛ شواهد با کیفیت بالا) و احتمالا در آنها فواصل بین تزریقها کوتاهتر بود (6 کارآزمایی؛ 1489 شرکتکننده؛ MD: ‐0.42؛ 95% CI؛ 0.53‐ تا 0.32‐؛ I2 = 29%؛ شواهد با کیفیت متوسط). شرکتکنندگانی که پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته دریافت کردند، افزایش 24 ساعته اصلاح شده شمارش (corrected‐count increment) کمتری داشتند (7 کارآزمایی؛ 1681 شرکتکننده؛ MD: ‐3.02؛ 95% CI؛ 3.57‐ تا 2.48‐؛ I2 = 15%؛ شواهد با کیفیت بالا).
هیچیک از مطالعات کیفیت زندگی را گزارش نکردند.
ما هیچگونه پیامد اقتصادی را ارزیابی نکردیم.
شواهدی از تفاوتهای زیرگروهی در کارآزماییهای چندین ترانسفیوژن بین دو تکنولوژی پلاکتهایی با پاتوژن کاهش یافته که در این مرور مورد ارزیابی قرار گرفته (اینترسپت® ومیرازول®)، برای مورتالیتی به هر علتی و فواصل بین انتقال پلاکتها وجود داشت (بویژه اینترسپت®).