پیشینه
ترومبوآمبولی وریدی (venous thromboembolism) وضعیتی است که لخته خونی در وریدهای عمقی (deep venous thrombosis; DVT) تشکیل میشود، در پاها شایعتر است. نگرانی این است که این لخته میتواند حرکت کرده و شریانها را در ریهها (آمبولی ریه) ببندد. در بیماران بزرگسال، بیحرکت شدن اندام تحتانی با یک گچ یا برس، یک عامل خطر برای DVT و آمبولی ریوی است. برای پیشگیری از این عوارض، درمان پیشگیرانه با آنتیکوآگولانتها (داروهایی که خون را رقیق میکنند) اغلب استفاده میشود، اغلب، هپارین با وزن مولکولی پائین (low molecular weight heparin; LMWHs). با این حال، در دستورالعملهای ملی موجود توافقی وجود ندارد. بنابراین، به منظور بررسی شواهد، منابع علمی را برای یافتن کارآزماییهای انجام شده درباره این موضوع جستوجو کردیم.
ویژگیهای مطالعه و نتایج کلیدی
در این مرور هشت مطالعه را وارد کردیم (تا اپریل 2017). این مطالعات شامل مجموع 3680 شرکتکننده بودند. شرکتکنندگان یا LMWH زیر‐جلدی را یک بار در روز یا بدون درمان پیشگیرانه یا دارونما (placebo) دریافت کردند. موارد جدید DVT در گروه کنترل از 4.3% تا 40% و در گروه LMWH از 0% تا 37% متغیر بود. خطر ابتلا به DVT در شرکتکنندگان دریافت کننده LMWH پائینتر بود. تجزیهوتحلیلهای بیشتر نیز کاهش بروز DVT را زمانی که استفاده از LMWH با عدم درمان یا دارونما در گروههای زیر از شرکتکنندگان مقایسه شد، نشان داد: بیماران با کستهای زیر زانو، بیماران درمان شده به صورت محافظهکارانه (بیماران جراحی نشده)، بیماران جراحی شده، بیماران با شکستگی، بیماران با آسیبهای بافتنرم، بیماران مبتلا به ترومبوز بالای زانو و بیماران مبتلا به ترومبوز زیر زانو. هیچ تفاوت آشکاری میان گروه LMWH و گروه کنترل برای آمبولی ریه یافت نشد. مطالعات نشان داد ترومبوآمبولی وریدی علامتدار در گروه LMWH کمتر از گروه کنترل است. هیچ موردی از مرگومیر ناشی از آمبولی ریوی گزارش نشده است. یک مطالعه، یک مورد مرگومیر را در گروه کنترل گزارش کرد.
تعداد کمی از عوارض جانبی گزارش شده در بیماران درمان شده وجود داشت. حوادث جانبی اصلی گزارش شده، موارد خونریزی جزئی مانند خونریزی بینی، خون در ادرار و مدفوع تیره بود.
کیفیت شواهد و نتیجهگیریها
استفاده از LMWH در بیماران بزرگسال، در مقایسه با عدم پیشگیری یا دارونما (placebo)، زمانی که بیحرکتی اندام تحتانی مورد نیاز است، DVT را کاهش میدهد. کیفیت شواهد به دلیل خطر سوگیری (bias) در بعضی از کارآزماییها، از قبیل عدم کورسازی شرکتکنندگان یا دلایل نامشخص برای کنارگذاشتن شرکتکنندگان از تجزیهوتحلیل، به سطح متوسط کاهش یافت. شواهد با کیفیت پائین نشان داد تفاوت قاطعی در آمبولی ریوی بین LMWH و گروه کنترل وجود ندارد، اما ترومبوآمبولی وریدی علامتدار در گروه LMWH کمتر است. کیفیت شواهد به دلیل مسائل روششناسی و عدم دقت نتایج به دست آمده کاهش یافت.