سوال مطالعه مروری
ما میخواستیم دریابیم که درمان خاطرهگویی (reminiscence therapy; RT) چه تاثیری بر بیماران مبتلا به دمانس دارد. بهطور خاص، علاقهمند به تاثیرات این مداخله بر کیفیت زندگی، ارتباطات با دیگران، شناخت (توانایی کلی فکر کردن و به خاطر سپردن)، خلقوخو، فعالیتهای روزانه و روابط با دیگران بودیم. همچنین به تاثیر آن بر مراقبین هم علاقمند بودیم.
پیشینه
RT شامل بحث پیرامون رویدادها و تجربیات بیمار در گذشته است. هدف آن تداعی خاطرات، تحریک فعالیتهای ذهنی و بهبود بهزیستی (well‐being) بیمار است. خاطرهگویی اغلب با کمک وسایل ویدئویی مانند فیلمها، تصاویر و اشیاء انجام میشود. این نوع مداخله میتواند به صورت گروهی یا بهتنهایی با شخص بیمار انجام شود، که اغلب منجر به ایجاد نوعی کتاب داستان زندگی از فرد میشود. RT به افراد مسن مبتلا به افسردگی کمک میکند. این روش میتواند برای افراد مبتلا به دمانس هم مناسب باشد زیرا هم افسردگی در دمانس شایع است و هم اینکه افراد مبتلا به دمانس معمولا حافظه بهتری برای گذشتههای دور نسبت به رویدادهای اخیر دارند.
روشها
به دنبال یافتن کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترل شدهای بودیم که RT را با عدم درمان یا با فعالیتی غیر‐اختصاصی، مانند سپری کردن زمان در گفتوگوی کلی، مقایسه کردند. جستوجوی ما تمام کارآزماییهای موجود را تا اپریل 2017 پوشش داد.
نتایج
ما 22 کارآزمایی را با 1972 شرکتکننده برای ورود به این مرور یافتیم. همه شرکتکنندگان مبتلا به دمانس بودند، عمدتا با شدت خفیف یا متوسط. برخی از شرکتکنندگان در منزل و برخی در مراکز مراقبتی زندگی میکردند. طول دوره کارآزماییها از چهار هفته تا دو سال، و مدت زمان کلی سپری شده برای درمان از سه تا 39 ساعت متغیر بودند. بهطور کلی، اکثر کارآزماییها به خوبی انجام شدند.
با نگاهی به همه کارآزماییها، به نظر نمیرسید که RT بر کیفیت زندگی گزارش شده توسط شرکتکنندگان تاثیری داشته باشد. با این حال، مزیت اندکی از آن در کارآزماییهایی دیده شد که در مراکز مراقبتی انجام شدند، اما در کارآزماییهای انجام شده در سطح جامعه مزیتی مشاهده نشد.
افراد تحت RT نسبت به گروه کنترل بلافاصله پس از دوره درمان نمرات اندکی بهتر در تستهای شناختی کسب کردند، اما این یافته چند هفته تا چند ماه بعد مشاهده نشد. مشخص نبود که تاثیر مداخله آنقدر بزرگ بود که مهم تلقی شود یا خیر. این تاثیر بیشتر در مطالعات انجام شده در مراکز مراقبتیای آشکار بود که از RT فردی استفاده کردند، اما در مطالعات صورت گرفته در سطح جامعه که از RT گروهی استفاده کردند، مشهود نبود.
ما دریافتیم که RT گروهی و انجام RT در سطح جامعه ممکن است بلافاصله پس از پایان درمان، و احتمالا هفتهها تا ماهها بعد، تاثیر مثبتی بر ارتباط و تعامل فرد مبتلا به دمانس داشته باشد، اگرچه این تاثیر اندک بود.
به غیر از مزیت اندک احتمالی به دست آمده از RT فردی در مقیاسهای اندازهگیری خلقوخوی افسرده، هیچ شواهدی را مبنی بر تاثیر RT بر پیامدهای دیگر، مانند آژیتاسیون، توانایی انجام فعالیتهای روزانه یا روابط با افراد دیگر، پیدا نکردیم. هیچ شواهدی را از تاثیرات مضر RT برای افراد مبتلا به دمانس پیدا نکردیم.
هیچ تاثیری را از RT بر مراقبین خانوادگی نیافتیم، به جز آنکه در دو مطالعه بزرگ این پیشنهاد باعث نگرانی بیشتر مراقبین در زمینه خاطرات مشترک شد. در این نوع از RT، مراقبین و افراد مبتلا به دمانس هر دو بهطور مستقیم در جلسات خاطرهگویی شرکت داشتند.
نتیجهگیریها
از آخرین نسخه این مرور، مقدار و کیفیت پژوهشها در زمینه ارائه RT برای دمانس به میزان قابل توجهی افزایش یافتهاند. ما به این نتیجه رسیدیم که اثرات RT، بسته به نحوه ارائه آن و اینکه در مراکز مراقبتی انجام شد یا در سطح جامعه، متفاوت بودند. با این حال، شواهدی وجود دارد که RT میتواند کیفیت زندگی، شناخت، ارتباطات با دیگران و احتمالا خلقوخو را در افراد مبتلا به دمانس در برخی شرایط بهبود بخشد، اگرچه همه مزایای آن ناچیز و اندک بودند. انجام تحقیقات بیشتری برای درک این تفاوتها و اینکه چه افرادی از چه نوعی از RT بیشترین سود را میبرند، مورد نیاز است.