پیشینه
سندرم دیسترس تنفسی حاد (acute respiratory distress syndrome; ARDS) منجر به کاهش سطوح اکسیژن در خون میشود و میتواند در هنگام تجمع مایع در ریهها به دلیل التهاب، ایجاد شود. آسیب مستقیم یا غیر‐مستقیم به ریهها میتواند موجب ARDS در کودکان و بزرگسالان شود. این آسیبها شامل سپسیس (عارضه جدی که بدن با صدمه زدن به بافتها و اندامهای خود به عفونت پاسخ میدهد)، عفونتهای ویروسی، سوختگیها، ترانسفیوژنهای خون حجیم، مولتیپل تروما (multiple trauma)، ورود محتویات معده به سیستم تنفسی، التهاب پانکراس، آسیب استنشاقی، مصرف بیش از حد (overdose) دارو و غرقشدگی (near drowning) است. ARDS یک علت عمده مرگومیر در افراد به شدت بدحال است.
میتوان پروستاسیکلین (prostacyclin) را بهصورت آئروسل (aerosol) برای بزرگسالان و کودکان به شدت بدحال مبتلا به ARDS برای افزایش میزان اکسیژن خون و بهبود بقا تجویز کرد. این ماده یک پروستاگلاندین (prostaglandin) طبیعی است که عروق خونی را شل میکند، لخته شدن پلاکتهای خونی را متوقف میکند (ضد‐تجمع پلاکت) و دارای خواص ضد‐التهابی در ریهها است.
ویژگیهای مطالعه
این مرور در سال 2017 بهروز شد. دو کارآزمایی تصادفیسازی و کنترل شده (RCT؛ مطالعات بالینی که اشخاص بهطور تصادفی در یکی از دو یا تعداد بیشتری از گروه درمانی قرار میگیرند) را، یکی شامل 14 کودک به شدت بدحال مبتلا به ARDS و دیگری شامل 67 بزرگسال به شدت بدحال مبتلا به ARDS، وارد کردیم. این کارآزماییها، شدت بیماری، حل اختلال عملکرد اندام، مدت بستری در بخش مراقبتهای ویژه یا بیمارستان و کیفیت زندگی را اندازهگیری نکردند. نویسندگان مطالعه عوارض جانبی مانند خونریزی، اختلال عملکرد اندام، تحریکپذیری راه هوایی (airway reactivity) یا عوارض جانبی غیر‐مرتبط با این مداخله را گزارش نکرده بودند.
منابع تامین مالی مطالعه
هیچ کدام از کارآزماییهای وارد شده، دریافت پول از شرکتهای دارویی را ذکر نکرده بودند.
نتایج کلیدی
فقط RCT در برگیرنده کودکان دادههایی را در مورد مرگومیرها بدون تفاوت روشن با و بدون پروستاسیکلین ارائه کرده بود.
کارآزمایی مربوط به بزرگسالان، گرایش به بهبود سطوح اکسیژن خون را برای شرکتکنندگان تحت درمان با آلپروستادیل (alprostadil) (پروستاگلاندین E1) گزارش کرده بود.
بنابراین نتوانستیم مزیت واضحی برای استفاده از پروستاسیکلین آئروسل شده در کودکان یا بزرگسالان به شدت بدحال دچار سطوح پائین اکسیژن خون شناسایی کنیم.
کیفیت این شواهد
کیفیت شواهد به علت تعداد محدود شرکتکنندگان و طراحی کارآزمایی ضعیف، بسیار پائین بود. RCT در برگیرنده کودکان، از طراحی متقاطعی که یک گروه ابتدا پروستاسیکلین آئروسل شده دریافت کرده و گروه دیگر سالین (محلول نمکی) گرفته بود، استفاده کرده بود. سپس آنها به درمان جایگزین تغییر یافتند. اطلاعات کافی درباره تاثیر بر مرگومیر در هر دو کارآزمایی وجود نداشت.
نتیجه گرفتیم که نیاز به انجام یک کارآزمایی بالینی در مقیاس بزرگ با خطر پائین اطلاعات گمراه کننده جهت بررسی مزایا و آسیبهای پروستاسیکلین برای افراد به شدت بدحال وجود دارد.