سوال مطالعه مروری
خطرها و مزایای درآوردن زودهنگام (early) در مقابل درآوردن تاخیری (delayed) آپاندیس در افراد مبتلا به آپاندیسیت علامتدار عارضهدار چه هستند؟
پیشینه
آپاندیس انسان لولهای است که در محل اتصال روده کوچک و بزرگ به یکدیگر، واقع شده است. عملکرد احتمالی آپاندیس ممکن است محافظت از بدن در برابر عفونت و حفظ سطوح سالم باکتریها در روده پس از رفع اسهال باشد. آپاندیسیت شامل طیف متنوعی از وضعیتهای بالینی است که منجر به التهاب آپاندیس میشود.
آپاندیسیت پیچیده به صورت فلگمون (phlegmon) آپاندیس (توده التهابی ساده بدون چرک (pus) در ناحیه پائین سمت راست آپاندیس) یا آبسه آپاندیس (abscess) (کیسه حاوی چرک که اطراف آپاندیس حاد ملتهب و/یا پاره شده را فرا گرفته) تعریف میشود. افراد مبتلا به این وضعیت معمولا برای رهایی از نشانهها و اجتناب از بروز عواقب به برداشت آپاندیس به کمک عمل جراحی نیاز پیدا میکنند. زمان برداشت آپاندیس با جراحی محل بحث است. انجام جراحی فوری (immediate surgery) به لحاظ فنی آسیب زننده است. برخی کارشناسان، مناسب بودن آپاندکتومی تاخیری را مورد سوال قرار میدهند، از آنجایی که احتمال عود آپاندیسیت پس از درمان موفقیتآمیز به روش غیر‐جراحی در افراد بعید است. با وجود این، تشخیص درست میتواند در برخی موارد با عدم قطعیت همراه بوده، و به تاخیر انداختن آپاندکتومی ممکن است تشخیص بیماری زمینهای (underlying disease) را به تاخیر اندازد.
ویژگیهای مطالعه
تا 23 آگوست 2016، برای دستیابی به تمامی کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترل شده مرتبط جستوجو کردیم. دو کارآزمایی را شامل 80 شرکتکننده شناسایی کردیم. یک کارآزمایی به مقایسه آپاندکتومی باز زودهنگام در مقابل آپاندکتومی باز تاخیری در 40 کودک و بزرگسال مبتلا به فلگمون آپاندیس پرداختند. کارآزمایی دیگر به مقایسه آپاندکتومی با روش سوراخ کلید (keyhole) (لاپاروسکوپی (laparoscopic)) زودهنگام در برابر آپاندکتومی لاپاروسکوپی تاخیری (زمانی که جراحی از طریق ایجاد یک شکاف بسیار کوچک انجام میشود) در 40 کودک مبتلا به آبسه آپاندیس پرداخت. مطالعات در آمریکا و هند انجام شدند. سن افراد در این کارآزماییها از 1 سال تا 84 سال متغیر بود، و 27.5% آنها را زنان تشکیل میدادند.
نتایج کلیدی
هر دو مطالعه، کوچک بوده و محدودیتهایی داشتند، بنابراین نتوانستیم درباره چگونگی مقایسه اثرات این دو رویکرد جراحی اطمینان حاصل کنیم. از یک کارآزمایی انجام شده روی کودکان و بزرگسالان که به مقایسه آپاندکتومی باز زودهنگام در مقابل تاخیری پرداخت، شواهد کافی برای نشان دادن تاثیر استفاده از هریک از رویکردها بر نرخ کلی عوارض (overall complication rate) یا نسبت شرکتکنندگان دچار عفونت زخم وجود نداشت. اطمینان ما به بستری طولانیمدتتر در بیمارستان و زمان سپری شده به دور از فعالیتهای عادی در آپاندکتومی باز، بسیار پائین است. هیچ موردی از مرگومیر در این مطالعه وجود نداشت. کیفیت زندگی و درد در این کارآزمایی گزارش نشدند.
کارآزمایی دیگری که روی کودکان مبتلا به آبسه آپاندیس و دریافت کننده آپاندکتومی با روش سوراخ کلید زودهنگام یا تاخیری انجام شد، نرخهای کلی عوارض را گزارش نکرد. این کارآزمایی شواهد کافی را برای نشان دادن تاثیر استفاده از هر یک از این دو رویکرد بر طول دوره بستری در بیمارستان میان شرکتکنندگان فراهم نکرد. ما درباره اینکه کودکان دریافت کننده آپاندکتومی با روش سوراخ کلید زودهنگام در مقایسه با کودکان درمان شده با روش سوراخ کلید تاخیری، از کیفیت زندگی بهتری برخوردار بودند یا خیر، اطمینان بسیار کمی داشتیم. این مطالعه اطلاعات مرتبط با مرگومیر، و اطلاعات مربوط به درد، یا زمان سپری شده را به دور از فعالیتهای عادی ارائه نکرد.
در حال حاضر، مزایا و مضرات آپاندکتومی زودهنگام در مقابل آپاندکتومی تاخیری به دلیل کیفیت بسیار پائین شواهد پشتیبان از اطلاعات موجود، به خوبی قابل درک نیستند.
کیفیت شواهد
هر دو مطالعه دارای خطر سوگیری (bias) بالایی بودند. در مجموع، کیفیت شواهد را بسیار پائین ارزیابی کردیم. بنابراین، انجام کارآزماییهایی با طراحی خوب در اسرع وقت مورد نیاز هستند.