پیشینه
سرطان کولون یا رکتوم که به سایر ارگانهای بدن تسری مییابد (سرطان متاستاتیک کولورکتال)، وضعیت شایعی است که معمولا با عمل جراحی قابل برداشتن نیست. درمان اصلی این وضعیت شیمیدرمانی (chemotherapy)، درمان هدفمند (targeted therapy) (از جمله مهار کنندههای گیرنده فاکتور رشد اپیدرمال (epidermal growth factor receptor; EGFR)، موضوع این مرور)، یا هر دو، است. EGFR پروتئینی است که در سلولهای ایفا کننده نقش حیاتی در افزایش رشد سلولی، یافت میشود. آنتیبادیهای مونوکلونال (monoclonal antibodies) مولکولهایی هستند که به منظور اتصال به یک نوع خاص از پروتئین برای تسهیل یا کاهش فعالیت در ناحیه اطراف پروتئین ساخته میشوند. آنتیبادیهای مونوکلونال EGFR؛ (EGFR MAb) از جمله ستوکسیماب (cetuximab)، و پانیتوموماب (panitumumab)، بهطور خاص EGFR را هدف گرفته و آن را مسدود کرده و به این ترتیب رشد سلول سرطانی را متوقف میکنند. تحقیقات نشان دادهاند که افراد دچار موتاسیون (تغییرات ژنی) در KRAS (ژنی مربوط به EGFR) ممکن است از این داروها منتفع نشوند («موتاسیون KRAS»)، اما افرادی که دچار موتاسیون نشدهاند («نوع وحشی KRAS») از این دارو سود میبرند. تحقیقات اخیر نیز حاکی از آن است که افراد دچار موتاسیون در یک ژن مرتبط دیگر (NRAS) ممکن است از هیچ یک از این داروها منتفع نشوند، به این معنی که نیاز است بیماران در هیچ یک از KRAS یا NRAS دچار موتاسیون نشده باشند (موارد دیگر تحت عنوان «نوع وحشی RAS گسترده» شناخته میشود).
نوع دیگری از داروی مسدود کننده EGFR تحت عنوان مهار کننده تیروزین کیناز (tyrosine kinase inhibitor; EGFR TKI) (برای مثال ارلوتینیب (erlotinib) و جفیتینیب (gefitinib)) در درمان سرطان ریه با موتاسیونهای EGFR اثربخش است، اما مزیت آن در درمان سرطان کولورکتال مشخص نیست.
اهداف
تعیین مزایا و مضرات EGFR MAb و EGFR TKI در درمان سرطان متاستاتیک کولورکتال. هدف اولیه ما بررسی این بود که این داروها زمان سپری شده قبل از پیشرفت بیماری (رشد بیماری، معمولا به صورت رشد بیشتر از 20% یا ایجاد یک متاستاز جدید تعریف میشود) را طولانی میکنند یا خیر، همچنین ما تاثیر داروها را بر افزایش بقا، کوچک شدن تومور، یا بروز عوارض جانبی (بهویژه بثورات پوستی (rash) یا اسهال (diarrhoea)) ارزیابی کردیم.
بررسی مطالعه
شواهد مربوط به مهار کنندههای EGFR را در افراد مبتلا به سرطان متاستاتیک کولورکتال مرور کردیم. مطالعات تصادفیسازیشدهای را انتخاب کردیم که به مقایسه افراد دریافت کننده درمان استاندارد با افراد دریافت کننده درمان استاندارد به علاوه مهار کننده EGFR (هر دو نوع دارو با استفاده متداولتر (EGFR MAb) یا داروی با استفاده کمتر متداول (EGFR TKI)) پرداخته بودند. تا سپتامبر 2016 به جستوجوی مطالعات منتشر شده پرداختیم و 33 مطالعه را شامل 15,025 شرکت کننده شناسایی کردیم، 27 مطالعه از این تعداد به بررسی EGFR MAbها و 6 مطالعه به بررسی EGFR TKIها پرداخته بودند.
نتایج اصلی
یافته اصلی ما این بود که اضافه کردن داروهای EGFR MAb به درمان استاندارد در افرادی که تومور آنها از نوع وحشی KRAS بود، خطر پیشرفت بیماری را تا 30% کاهش میدهد. خطر مرگ در این افراد تا 12% کاهش (یعنی بیماران برای مدت طولانیتری زندگی میکنند)، و شانس کوچک شدن سایز تومور از 31% تا 46% افرایش مییابد. در افرادی که KRAS و NRAS هر دو از نوع وحشی هستند (RAS گسترش یافته)، خطر پیشرفت بیماری تا 40% و خطر مرگ تا 23% کاهش و نرخ کوچک شدن سایز تومور از 21% تا 48% افزایش مییابد.
هیچ شواهدی مبنی بر وجود اختلاف در پیامدها میان ترکیب EGFR MAb با کموتراپی و ترکیب بواسیزوماب (bevacizumab) (یک داروی هدفمند دیگر) با کموتراپی وجود نداشت.
هیچ شواهدی مبنی بر اینکه استفاده از EGFR TKI پیامدها را بهبود میبخشد، وجود نداشت، اگرچه تعداد شرکتکنندگان مطالعه شده (و کارآزماییها) برای اجرای یک تحلیل رسمی، بسیار کم بود.
هیچ شواهدی مبنی بر اینکه اضافه کردن EGFR MAb به هر دوی کموتراپی و بواسیزوماب پیامدها را بهبود میبخشد، وجود نداشت، و در واقع منجر به افزایش سمیت (toxicity) شده بود.
کیفیت شواهد
کیفیت شواهدی را که شناسایی کردیم، در مجموع از متوسط تا بالا متغیر بود. علت اصلی ما برای عدم قبول کیفیت بالای تمامی پیامدها این بود که در برخی مطالعات پزشکان درمانگر اسکنهای مربوط به تحلیل یا رشد تومور بیمارانشان را ارزیابی کرده بودند، و آگاهی آنها از نوع درمان دریافت شده از سوی بیمار، خطر سوگیری (bias) را افزایش داده بود. دلیل دیگر برای قضاوت ما درباره شواهد مبنی بر پائینتر بودن کیفیت آنها، این بود که میان مطالعات گروهبندی شده در محاسبات متاآنالیزها اختلاف وجود داشت (ناهمگونی).