پیشینه
بیماریهای قلبیعروقی (cardiovascular disease; CVD)، گروهی از بیماریها هستند که قلب و عروق خونی را متاثر میکنند. CVD یک بار (burden) جهانی به حساب آمده و در مناطق مختلف متفاوت است، که بخشی از این تنوع به عوامل تغذیهای باز میگردد. چنین عواملی مهم هستند زیرا برای کمک به پیشگیری از بروز CVD و مدیریت آن، قابل اصلاح هستند. در این مطالعه مروری، اثربخشی مصرف فیبر در قالب مکمل یا در غذای مصرفی، در کاهش مرگومیر ناشی از بیمارهای قلبیعروقی، مرگومیر به هر علتی، نقاط پایانی (endpoint) غیر کشنده (مانند حملات قلبی، سکته مغزی و آنژین صدری) و عوامل خطر بروز CVD در بزرگسالان سالم و بزرگسالان در معرض خطر CVD بررسی شد.
ویژگیهای مطالعه
بانکهای اطلاعاتی علمی را برای یافتن کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترل شدهای (کارآزماییهای بالینی که افراد بهطور تصادفی به یکی از دو یا چند بازوی درمان وارد میشوند) جستوجو کردیم که تاثیرات مصرف فیبر را در بزرگسالان سالم یا افراد در معرض خطر بالای ابتلا به CVD بررسی کردند. افرادی را با سابقه قبلی CVD (به عنوان مثال حملات قلبی و سکته مغزی) وارد مطالعه نکردیم. شواهد تا ژانویه 2015 بهروز است.
نتایج کلیدی
بیست و سه کارآزمایی معیارهای ورود را داشتند. همه کارآزماییها کوتاهمدت بودند و بنابراین نتوانستند تاثیر مصرف فیبر را بر بروز حوادث CVD بررسی کنند. همه کارآزماییها تاثیرات دریافت فیبر را بر سطوح لیپید خون (لیپیدها موادی شبیه چربی هستند، از جمله کلسترول موجود در خون)، فشار خون یا هر دو مورد بررسی قرار دادند. ادغام نتایج، کاهش سودمند ناشی از افزایش مصرف فیبر را بر کلسترول تام و کلسترول LDL (که گاهی اوقات کلسترول «بد» نامیده میشود)، و فشار خون دیاستولیک نشان دادند. هیچ الگوی واضحی برای نوع فیبر مورد استفاده (فیبر محلول یا نامحلول) یا نحوه تامین آن (از طریق مکملها یا مواد غذایی) وجود نداشت، اما تعداد مطالعات آنها در هر گروه کم بود، بنابراین نتایج نامشخص هستند.
خطر سوگیری مطالعات وارد شده
بهطور کلی، خطر سوگیری (bias) نامشخص بود، زیرا مطالعات کمی در معرض خطر پائین سوگیری قرار داشتند (بنابراین شانس کمتری برای رسیدن به نتیجهگیری اشتباه به دلیل طرفداری از سوی شرکتکنندگان یا محققین وجود داشت)، و برای برخی دیگر، خطر بالای سوگیری برای برخی از معیارهای کیفیت گزارش شد. با در نظر داشتن این امر، نتایج حاصل از این مطالعه مروری، باید با احتیاط تفسیر شوند. برای تعیین تاثیرات دریافت فیبر بر بروز رویدادهای CVD و به منظور بررسی بیشتر تاثیرات بر اساس نوع فیبر و روشی که در آن مصرف فیبر افزایش مییابد، نیاز به انجام RCTهای طولانیمدت و با روش انجام درست وجود دارد.