سوال مطالعه مروری
ما شواهد مربوط به تاثیر سویههای non‐typeable واکسن هموفیلوس آنفلوآنزا (non‐typeable Haemophilus influenzae; NTHi) در پیشگیری از عفونتهای مکرر هموفیلوس آنفلوآنزا در افراد مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه (chronic obstructive pulmonary disease; COPD) یا برونشیت مزمن (chronic bronchitis) را مرور کردیم.
پیشینه
افراد مبتلا به COPD میتوانند دچار عفونتهای مکرری شوند که نشانههای بیماری ریوی آنها را بدتر کند، و شامل افزایش تنگی نفس، تخلیه خلط و کاهش سطوح اشباع اکسیژن است، که به عنوان «تشدید حاد» شناخته میشود. باکتری که بیشتر این حالت را ایجاد میکند، هموفیلوس آنفلوآنزا است. عفونت با هموفیلوس آنفلوآنزا میتواند منجر به بستری شدن و در بعضی موارد مرگومیر بیمار شود. پیشگیری از این عفونتها با یک واکسن، در مقایسه شیوه فعلی، میتواند در افراد مبتلا به COPD منجر به بهبود پیامدهای درمان عفونتها در زمان بروز شود.
ویژگیهای مطالعه
شواهد تا ژانویه 2017 بهروز است. شش مطالعه را با مجموع 557 شرکتکننده شناسایی کردیم. این مطالعات، کارآزماییهای کور شده، تصادفیسازی و کنترل شده با دارونما (placebo) بودند که میزان اثربخشی واکسن NTHi را در پیشگیری از عفونت در افراد بالای 18 سال مبتلا به COPD یا برونشیت مزمن تست میکردند. در هر شش کارآزمایی، هر دو گروه واکسن و دارونما حداقل سه دوره قرص را در فواصل منظم در مدت سه تا 12 ماه دریافت کردند. بهطور کلی، جمعیتشناسی پایه از شرکتکنندگان در تمام مطالعات وارد شده ویژگیهای مشابه (مانند رژیم غذایی، سبک زندگی، و شرایط زندگی) را با کشورهای با سطح درآمد بالا نشان میداد. سن افراد بین 40 تا 80 سال بود. مطالعات تعداد عفونتهایی را که شرکتکنندگان دچار میشدند، میزان باکتریهای دستگاه تنفسی، مرگومیر، عوارض جانبی، بستری شدن در بیمارستان یا درمان با آنتیبیوتیک را شمارش میکردند.
نتایج کلیدی
واکسن NTHi تاثیر قابل توجهی در کاهش تعداد موارد تشدیدهای حاد تجربه شده توسط افراد مبتلا به COPD نداشت. تفاوت معنیداری در نرخ مرگومیر بین گروههای واکسن و دارونما وجود نداشت و مرگومیر گزارش شده در گروه واکسینه شده به واکسن مربوط نمیشد.
سطوح باکتری هموفیلوس آنفلوآنزا که در مجاری تنفسی شرکتکنندگان یافت میشد؛ بین گروههای واکسن و دارونما تفاوتی نداشت. با توجه به ناهمگونیهای موجود در اندازهگیری بین کارآزماییها، ما قادر به مقایسه مطالعات با یکدیگر نیستیم.
آنتیبیوتیکها، که میتوانند شاخصی از عفونت شدید باشند، بهطور معنیداری در گروه دارونما بیشتر تجویز شده بودند. شواهد پذیرش بیمارستانی نشان داد که تفاوتی در احتمال بستری شدن در هر دو گروه واکسن یا گروه دارونما وجود نداشت. دو مطالعه با بررسی کیفیت زندگی دریافتند که شرکتکنندگان دریافت کننده واکسن عموما دارای کیفیت زندگی بهتری بودند، اما این نتایج به صورت متفاوتی اندازهگیری شده بودند و بنابراین قابل مقایسه نبودند.
پنج کارآزمایی، عوارض جانبی را گزارش کرده بودند؛ اما هیچ ارتباط خاصی با گروه واکسن یا دارونما وجود نداشت. پژوهش بیشتری برای تعیین عوارض جانبی به عنوان معیارهای پیامد برای تجزیهوتحلیل دقیق در مورد عوارض جانبی واکسن نیاز است.
کیفیت شواهد
این مطالعات به خوبی و با خطر متوسط سوگیری (bias) انجام شده بودند. محدودیت اصلی این مرور فقدان سازگاری در خصوص تعاریف و معیارهای پیامد بین مطالعات مچزا بود که بر ترکیب کلی و تفسیر نتایج تاثیر گذاشت. شرکتکنندگان کمتر میتواند به معنی این باشد که نتایج به احتمال زیاد تحت تاثیر شانس قرار گرفتهاند. یک کارآزمایی تعداد شرکتکنندگان بیشتر از مجموع پنج کارآزمایی دیگر داشت و بیشتر به تجزیهوتحلیل نهایی کمک کرد. زمانی که این مطالعه در تجزیهوتحلیل وارد شد، بهویژه در تعداد عفونتها، ناهمگونی متوسطی وجود داشت (مطالعات نتایج کاملا متفاوتی را نشان دادند). با این حال، نتایج همسو و سازگار بوده و زمانی که این مطالعه از تجزیهوتحلیل حذف شد تغییر نکرد.
نتیجهگیری
پس از مرور مطالعات مرتبط که واکسن خوراکی هموفیلوس آنفلوآنزا را در افراد مبتلا به برونشیت مزمن و COPD بررسی کرده بودند، نتیجه گرفتیم که واکسن کاهش قابل توجهی در تعداد و وخامت موارد تشدیدهای حاد ندارد.