پیشینه
ترومبوآمبولی وریدی (venous thromboembolism; VTE) وضعیتی است که یک لخته خون در وریدهای عمقی پا یا لگن شکل میگیرد (ترومبوز ورید عمقی (deep vein thrombosis; DVT)، یا لخته در خون حرکت میکند و یک رگ خونی را در ریهها مسدود میکند (آمبولی ریوی (pulmonary embolism; PE)). افراد مبتلا به VTE با یک داروی ضد‐انعقاد یا آنتیکوآگولانت درمان میشوند، که از تشکیل لختههای بیشتر ممانعت میکند. در بیماران مبتلا به VTE به علت عوامل خطر مشخص (دورههای طولانی بیحرکتی، سرطان، بارداری، داروهای ضد‐بارداری خوراکی، درمان جایگزینی هورمون، تروما، یا اختلالات خونی)، درمان باید به دلیل ایمنی پس از سه ماه قطع شود. با این حال، برای بیماران مبتلا به VTE بدون علت شناخته شده (unprovoked)، طول درمان مطلوب نامشخص باقی مانده، زیرا شواهد محدود است. پزشکان باید براساس مزایا (یعنی پیشگیری از عود مجدد VTE) و خطر (یعنی خونریزی) همراه با درمان، برای ادامه آن تصمیم بگیرند. در این مرور ارزیابی شد که ادامه درمان در پیشگیری از تشکیل لختههای بیشتر در بیماران مبتلا به VTE بدون علت مشخص ایمن و موثر است یا خیر.
ویژگیهای مطالعه و نتایج کلیدی
شش مطالعه را با مجموع 3436 بیمار (تا مارچ 2017) یافتیم. پنج مطالعه درمان را با دارونما (placebo) مقایسه، و یک مطالعه یک نوع درمان را با نوع دیگر آن مقایسه کرد. سه مورد از پنج مطالعه که از دارونما استفاده کردند، وارفارین و دو مورد آسپیرین را به کار بردند. تجمیع نتایج حاصل از پنج مطالعه نشانگر عدم تفاوت قابل توجه در نرخ تشکیل لختههای خونی بیشتر بین بیماران درمان شده با یک ضد‐انعقاد و افرادی بود که با دارونما درمان شدند، و تفاوت واضحی در تعداد مرگومیر، حوادث خونریزی دهنده، یا عوارض جانبی مانند سکته مغزی یا حمله قلبی دیده نشد.
یک مطالعه نشان داد که درمان خوراکی با آنتیکوآگولانت ریواروکسابان (rivaroxaban) با تشکیل لختههای خونی کمتر نسبت به آسپرین همراه بود. هیچ شواهدی مبنی بر وجود تفاوت در حوادث خونریزی دهنده عمده و غیر‐عمده بین ریواروکسابان و آسپرین به دست نیامد. دادههای مربوط به مرگومیر و مرگومیرهای مرتبط با تشکیل لخته خونی در ریهها، سکته مغزی، و حمله قلبی برای شرکتکنندگان در این مرور هنوز موجود نبودند و در نسخه آینده این مرور وارد خواهند شد.
کیفیت شواهد
سطح کیفیت شواهد ارائه شده توسط مطالعات موجود در این مرور از پائین تا متوسط متغیر بود، زیرا تعداد مطالعات اندک و با تعداد کمی از رویدادهای در نظر گرفته شده همراه بودند.
این مرور نشان داد که تعداد کارآزماییها برای نشان دادن اینکه ادامه درمان در پیشگیری از ایجاد لختههای خونی بیشتر پس از سه ماه درمان، ایمن و موثر هستند یا خیر، بسیار اندک است. انجام مطالعاتی با کیفیت خوب و در مقیاس وسیع مورد نیاز است.