سوال مطالعه مروری
آیا نرمکنندهها و مرطوبکنندهها به کنترل اگزما کمک میکنند؟
پیشینه
اگزما (eczema)، یک اختلال پوستی مزمن (طولانی‐مدت) است. نشانههای اصلی آن عبارتند از خشکی پوست و خارش شدید. مناطق درگیر دچار قرمزی، همراه با پوستهریزی و خراشیدگی بوده، و ممکن است ترشح هم داشته باشند. نقش مرطوبکنندهها در درمان اگزما مهم است، اما در مورد چگونگی عملکرد آنها عدم‐قطعیت وجود دارد، و مشخص نیست که کدام مرطوبکننده بهتر عمل میکند و نسبت به دیگری ارجحیت دارد.
ویژگیهای مطالعه
منابع علمی پزشکی را تا دسامبر 2015 جستوجو کرده، و 77 مطالعه مرتبط را با حضور 6603 شرکتکننده وارد کردیم، که مبتلا به اگزما عمدتا با شدت خفیف تا متوسط بودند. سن شرکتکنندگان از چهار ماه تا 84 سال متغیر بود (میانگین: 18.6 سال). بیشتر مطالعات، بین دو و شش هفته به طول انجامیدند؛ تعداد اندکی هم تا شش ماه طول کشیدند.
چهلوشش مطالعه بودجه خود را از شرکتهای دارویی دریافت کردند.
نتایج کلیدی
به نظر میرسید که بیشتر مرطوبکنندهها تاثیرگذار بودند. بیستوچهار مطالعه شدت اگزمای ارزیابی شده را توسط خود شرکتکننده گزارش کردند. فقط 13 مطالعه به ارزیابی رضایت شرکتکننده از مرطوبکننده پرداختند. عوارض جانبی در 41 مطالعه گزارش شد، اگرچه این اطلاعات اغلب محدود شدند (عمدتا تیر کشیدن، سوزش، خارش، قرمزی). اکثر مطالعات شدت اگزما را بر اساس ارزیابی پزشک گزارش کردند (65 مطالعه). پیامدهای دیگر شامل عملکرد سد پوستی (29 مطالعه)، پیشگیری از شعلهور شدن اگزما (16 مطالعه)، کیفیت زندگی (10مطالعه)، و استفاده از کورتیکواستروئید (8 مطالعه) بودند.
به گفته پزشکان، استفاده از مرطوبکنندهها در مقایسه با عدم استفاده از آنها، شدت اگزما را کاهش داد (3 مطالعه)، اما این میزان کاهش بسیار اندک بوده و برای بیماران معنیدار تلقی نشد. استفاده از مرطوبکننده به کاهش موارد شعلهور شدن اگزما (2 مطالعه) و کاهش نیاز به استفاده از کورتیکواستروئیدهای موضعی (2 مطالعه) انجامید. شدت اگزمایی که توسط شرکتکننده ارزیابی شد و رضایت از درمان ارزیابی نشدند. هیچ تفاوتی در تعداد موارد حوادث جانبی گزارش شده وجود نداشت.
به اعتقاد شرکتکنندگان، آتوپیکلر (Atopiclair) (حاوی اسید گلیسیرتینیک (glycyrrhetinic acid))، نسبت به کنترل (یعنی مادهای دارای ظاهر مشابه، اما بدون اسید گلیسیرتینیک) بیش از چهار برابر در بهبود شدت اگزما تاثیرگذارتر بود (3 مطالعه). هر چند پزشکان تفاوت معنیداری را برای بیماران مشاهده نکردند. آتوپیکلر منجر به کاهش بیشتری در میزان خارش (4 مطالعه)، رضایت بیشتر از درمان (2 مطالعه)، و موارد کمتر شعلهور شدن اگزما (3 مطالعه) شد. تعداد موارد حوادث جانبی گزارش شده در هر گروه مشابه بودند.
در چهار مطالعه کرم حاوی اوره ارزیابی شد. شرکتکنندگان تحت درمان با کرم اوره در مقایسه با گروه کنترل، بهبودی بیشتری را گزارش کردند (1 مطالعه). میزان رضایت از درمان در هر دو گروه به طور قابل مقایسهای مثبت بود (1 مطالعه). تاثیر کرم حاوی اوره در بهبودی خشکی پوست بیشتر بوده (ارزیابی توسط پزشک) (1 مطالعه) و شعلهور شدن اگزما را کمتر کرد (1 مطالعه)، اما حوادث جانبی بیشتری گزارش شد.
سه مطالعه مرطوبکننده حاوی گلیسرول را در برابر گروه کنترل ارزیابی کردند. شرکتکنندگان بیشتری در گروه گلیسرول اظهار کردند که پوست آنها بهبود یافته (1مطالعه)، همانطور که پزشکان نیز به همین نتیجهگیری اشاره داشتند، اما این تفاوتها برای بیماران معنیدار نبود. میزان رضایت شرکتکنندگان از درمان مورد توجه قرار نگرفت. هیچ تفاوتی در تعداد موارد حوادث جانبی گزارش شده وجود نداشت.
چهار مطالعه مرطوبکنندههای حاوی جوی دو سر را در برابر عدم درمان یا گروه کنترل بررسی کردند. هیچ تفاوتی میان گروهها در میزان بهبودی ارزیابی شده توسط شرکتکننده (1 مطالعه)، میزان رضایت شرکتکننده از درمان (1 مطالعه)، یا میزان بهبودی ارزیابی شده توسط پزشک (3 مطالعه) مشاهده نشد. هر چند، در گروه جوی دو سر کاهش موارد شعلهور شدن اگزما (1 مطالعه)، و نیاز کمتر به کورتیکواستروئیدهای موضعی (2 مطالعه) وجود داشت. کرمهای حاوی جوی دو سر باعث بروز حوادث جانبی بیشتری شدند.
هنگامی که همه مرطوبکنندهها را با عدم استفاده از آنها یا گروه کنترل مقایسه کردیم، شرکتکنندگان مرطوبکنندهها را نسبت به عدم استفاده از آنها یا کنترل، در بهبود اگزما (5 مطالعه)، و در بهبود خارش (7 مطالعه) بیش از دو برابر تاثیرگذارتر ارزیابی کردند. شرکتکنندگان در هر دو بازوی درمانی، میزان رضایت قابل مقایسهای را از درمان گزارش کردند (3 مطالعه). به اعتقاد پزشکان، مرطوبکنندهها بیش از گروه کنترل شدت اگزما را کاهش دادند (12مطالعه)، و منجر به موارد کمتری از شعلهور شدن اگزما (6 مطالعه) شدند. از نظر تعداد حوادث جانبی گزارش شده، هیچ تفاوتی بین گروهها وجود نداشت.
به اعتقاد پزشکان، کورتیکواستروئیدهای موضعی در شرایطی که به همراه یک مرطوبکننده استفاده شوند در مقایسه با مصرف آنها بهتنهایی، در بهبود اگزما تاثیرگذارتر هستند (3 مطالعه) و همچنین، تعداد دفعات شعلهور شدن اگزما را کاهش میدهند (1 مطالعه). این ترکیب درمانی نیز از سوی شرکتکنندگان مورد پسند قرار گرفت، اگرچه که شدت بیماری ارزیابی شده توسط شرکتکننده بررسی نشد. هیچ تفاوتی در تعداد موارد حوادث جانبی گزارش شده وجود نداشت.
کیفیت شواهد
سطح قطعیت شواهد برای شدت بیماری ارزیابی شده توسط پزشک در گروه مصرف کننده کرمهای حاوی گلیسرول در برابر گروه کنترل و همه مرطوبکنندهها در برابر گروه کنترل، بالا بود. برای بیشتر پیامدهای دیگر طی مقایسهها، شواهد با قطعیت متوسط تا پائین بودند. مهمترین دلایل برای پائین بودن سطح قطعیت شواهد، عبارت بودند از وجود خطر سوگیری (bias) در مطالعات (به عنوان مثال، عدم کورسازی یا وجود دادههای ازدسترفته)، یا تعداد بسیار اندک شرکتکنندگان، که منجر به حصول نتایجی با دقیق کمتر میشوند.