موضوع چیست؟
مرحله دوم زایمان، مرحله فشار (pushing stage) نامیده میشود، از زمانی که سرویکس (cervix) متسع شده (تا 10 سانتیمتر) تا زمانی که نوزاد به دنیا میآید. هر یک از عوامل دیسترس جنینی، عدم پیشرفت در فرآیند زایمان، خستگی مادر یا یک وضعیت پزشکی که در آن طولانی شدن فشار خطرناک تلقی میشود، میتوانند این مرحله را پیچیده کنند. استفاده از فشار فوندال (fundal pressure) به واسطه ایجاد فشار روی شکم مادر در راستای کانال زایمان اغلب برای کمک به زایمان واژینال خودبهخودی، کوتاه کردن طول مدت مرحله دوم زایمان و کاهش نیاز به زایمان با ابزار کمکی (فورسپس (forceps) یا زایمان به کمک وکیوم (vacuum‐assisted)) یا زایمان سزارین مورد استفاده قرار میگیرد. این مورد به ویژه در محیطهای مرتبط با سطح دسترسی پائین به منابع، جایی که گزینههای مربوط به زایمان بر پایه جراحی محدود بوده یا در دسترس نیستند، قابل توجه است. فشار دستی میتواند در زمانهایی که زن دچار انقباض (contraction) میشود، اعمال شود. به همین ترتیب، یک کمربند باد شونده (inflatable belt) میتواند پوشانده شود که برای ایجاد فشار در طول مدت انقباض متورم میشود.
این مرور با هدف پاسخ به این سوال به اجرا درآمد که فشار فوندال در طول مدت انقباضها در مرحله دوم زایمان به زنان در زایمان واژینال کمک میکند یا خیر، و اینکه این روش عواقب منفی برای زن یا نوزاد متولد نشده او به همراه دارد یا خیر.
چرا این موضوع مهم است؟
یک زایمان طولانی میتواند در برخی مواقع برای بعضی از زنان و نوزادان آنها خطرناک باشد. برخی مواقع نوزاد متولد نشده و زن میتوانند در طول فرآیند لیبر و زایمان دچار خستگی شوند. در بسیاری از کشورها، متخصصین آموزش دیدهای وجود دارد که میتوانند با استفاده از ونتوس (ventouse)، فورسپس (forceps) یا زایمان سزارین به آنها کمک کنند. با وجود این در سایر کشورها، این منابع اغلب وجود نداشته، و زایمانهای طولانی میتوانند زندگی مادر و نوزاد را تهدید کنند. فشار فوندال ممکن است به زن در زایمان نوزاد کمک کند. این روش همچنین ممکن است احتمال بروز عوارض جانبی را برای نوزاد و مادر افزایش دهد. دانش زیادی درباره این موضوع وجود ندارد، و کسب شناخت از چگونگی اثرگذاری این تکنیکها روی زنان و نوزادانشان مهم است.
ما چه شواهدی به دست آوردیم؟
این نسخه بهروز شده از مرور کاکرین، نه کارآزمایی تصادفیسازی و کنترل شده را شامل 3948 زن (تاریخ جستوجو: 30 نوامبر 2016) شناسایی کرد. پنج مطالعه (شامل 3057 زن) فشار فوندال را در برابر عدم اعمال فشار فوندال، و چهار مطالعه (شامل 891 زن) فشار فوندال با استفاده از یک کمربند باد شونده را مورد بررسی قرار دادند.
ما هیچ شواهدی مبنی بر اینکه فشار فوندال دستی منجر به ایجاد تفاوت در تعداد زنانی شده که به صورت واژینال درون محدوده زمانی مشخص (شواهد با کیفیت بسیار پائین)، یا با ابزار کمکی، زایمان سزارین یا به صورت واژینال (شواهد با کیفیت بسیار پائین) زایمان کردهاند، به دست نیاوردیم. مدت زمانی که زنان برای زایمان در مرحله فشار صرف کرده بودند، تحت تاثیر فشار فوندال دستی قرار نداشت (شواهد با کیفیت بسیار پائین). تعداد نوزادانی که به خوبی در برابر فرآیند زایمان تاب نیاورده و pH طناب شریانی ، یا نمرات آپگار آنها کاهش یافته بود نیز وضعیت مشابهی داشتند، چه اینکه مادر آنها از فشار فوندال استفاده کرده یا نکرده باشد (تماما شواهد با کیفیت بسیار پائین). هیچ کودکی در هیچ یک از گروهها فوت نکرده بود. مطالعات، مشکلات جدی احتمالی یا مرگومیر زنان را گزارش نکرده بود.
برای زنانی که برای اولین بار زایمان میکنند، فشار فوندال با استفاده از کمربند باد شونده میتواند احتمالا به این معنا باشد که تعداد زنان کمتری زایمان را با ابزار کمکی یا سزارین تجربه کردند (شواهد با کیفیت بسیار پائین)، اما شواهد بارز نبود. در این زنان، کمربند باد شونده به این معنا بود که آنها نسبت به زنانی که مرحله فشار را بدون کمک این کمربند سپری کرده بودند، برای مدت زمان کمتری به سمت پائین زور زده بودند (شواهد با کیفیت بسیار پائین). استفاده از کمربند باد شونده هیچ تفاوتی در تعداد زنانی که زایمان سزارین داشتند، نوزادانی که pH طناب شریانی آنها پائین بود (شواهد با کیفیت پائین)، یا نمرات آپگار پنج دقیقهای کمتر از هفت بعد از زایمان (شواهد با کیفیت بسیار پائین) ایجاد نکرده بود. هیچ مطالعهای زایمان درون یک محدوده زمانی مشخص، تعداد نوزادان مرده یا بروز مشکلات جدی احتمالی یا مرگومیر زنان را گزارش نکرده بود. هیچ مطالعهای از کمربندهای باد شونده در زنانی که پیشتر تجربه زایمان داشتند، استفاده نکرده بودند.
این یافتهها چه معنایی دارند؟
شواهد کافی از کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترل شده وجود ندارد که نشان دهد فشار فوندال دستی، یا فشار فوندال اعمال شده با کمک کمربند باد شونده، روشهای اثربخشی برای کوتاه کردن مرحله فشار از فرآیند زایمان و پیشگیری از زایمانهای بر پایه جراحی بوده و اینکه این تکنیکها ایمن هستند یا خیر. بنابراین در حال حاضر شواهد کافی برای حمایت از استفاده از فشار فوندال به هر روشی در مرحله دوم از فرآیند زایمان وجود ندارد.
مطالعات آتی بهتر است از کیفیت بالایی برخوردار بوده و به طور واضح چگونگی کاربست فشار فوندال را توصیف کرده و روی ایمنی نوزاد متولد نشده، پیامدهای پرینه، پیامدهای طولانی‐مدت مادر و رضایتمندی مادر تمرکز کنند.