موضوع چیست؟
دیابت بارداری (gestational diabetes; GDM)، عدم تحمل گلوکز است که منجر به سطوح بالای گلوکز خون میشود که برای اولین بار در دوران بارداری تشخیص داده شده و معمولا پس از زایمان به حالت طبیعی باز میگردد. دیابت دوران بارداری با بسیاری از مشکلات سلامتی کوتاه‐مدت و طولانیمدت برای مادر و نوزادش مرتبط است. راه اصلی درمان GDM تغییر سبک زندگی مانند رژیم غذایی، ورزش و کنترل سطوح گلوکز خون است.
چرا این موضوع مهم است؟
زنان مبتلا به GDM در معرض افزایش خطر فشار خون بالا در دوران بارداری (پره‐اکلامپسی (pre‐eclampsia)) قرار دارند و بیشتر احتمال دارد که القای زایمان داشته باشند. نوزادان زنان مبتلا به GDM بیشتر احتمال دارد که هنگام تولد بزرگ باشند و این میتواند با نوزادان مبتلا به ترومای زایمان (شکستگی استخوان یا آسیب به عصب هنگام زایمان) و نیازمند به زایمان سزارین برای تولد مرتبط باشد. مداخلات سبک زندگی که شامل دو یا چند مولفه مشاوره رژیم غذایی، فعالیت بدنی، آموزش، و پایش سطح گلوکز خون توسط خود فرد میباشد، خط اول درمان برای اکثر زنانی هستند که مبتلا به GDM تشخیص داده شدهاند. هدف مداخلاتی مانند تغذیه سالم و فعالیت بدنی کمک به زنان برای حفظ سطوح گلوکز خون درون محدوده هدف و بهبود پیامدهای سلامت مربوط به مادر و کودک است.
ما چه شواهدی به دست آوردیم؟
منابع علمی (می 2016) را برای یافتن کارآزماییهای کنترل شدهای جستوجو کردیم که به مقایسه مداخله سبک زندگی با یک گروه کنترل از زنان دریافت کننده مراقبت معمول یا مداخله دیگر پرداختند. در این مرور، پانزده کارآزمایی تصادفیسازی و کنترل شده (45 نشریه) شامل 4501 زن و 3768 نوزاد وارد شدند. هیچ یک از این کارآزماییها از شرکت دارویی کمک مالی مشروط دریافت نکردند.
برای کودک، مداخلات سبک زندگی با کاهش خطر تولد نوزاد با وزن بالا نسبت به سن بارداری (large‐for‐gestational age) همراه بود (شش کارآزمایی، 2994 نوزاد). تعداد نوزادان با وزن هنگام تولد بیش از 4000 گرم (ماکروزومی) با مداخله سبک زندگی کمتر بود، و تفاوت آشکاری در تعداد نوزادان تازه متولد شدهای که دچار سطوح گلوکز پائین خون شدند، وجود نداشت (شش کارآزمایی، 3000 نوزاد). کیفیت شواهد مربوط به این یافتهها متوسط بود. همچنین وزن هنگام تولد در گروه مداخله سبک زندگی پائینتر بود.
برای مادران، بر اساس شواهد با کیفیت پائین، معرفی مداخلات سبک زندگی تفاوت بارزی در تعداد زنان با فشار خون بالای ناشی از بارداری (چهار کارآزمایی، 2796 زن) یا داشتن زایمان سزارین (10 کارآزمایی، 3545 زن) یا القای زایمان (چهار کارآزمایی، 2699 زن، شواهد با کیفیت بالا) ایجاد نکرد. تعداد مشابهی از زنان حداکثر 10 سال پس از زایمان (دو کارآزمایی، 486 زن) دچار تروما یا پارگی پرینه (یک کارآزمایی، 1000 زن) یا دیابت نوع 2 شدند. این یافتهها با شواهد با کیفیت پائین تا متوسط حمایت شدند.
یافتههای کارآزماییهای مجزا نشان داد که زنان بیشتری در گروه سبک زندگی یک سال پس از زایمان به وزن مورد نظر خود دست یافتند، و مداخلات سبک زندگی با کاهش خطر افسردگی پس از زایمان همراه بود. این یافتهها با شواهد با کیفیت پائین پشتیبانی شدند.
این یافتهها چه معنایی دارند؟
مداخلات سبک زندگی مزایایی را برای زنان مبتلا به GDM و نوزادان آنها فراهم میکند. مداخلات به عنوان یک استراتژی درمان اصلی مفید هستند و به طور کلی شامل حداقل، تغذیه سالم، فعالیت بدنی و پایش سطوح قند خون توسط خود فرد است.
پژوهشهای آینده میتوانند بر اجزای موثر مداخلات سبک زندگی و استفاده از مداخلات سبک زندگی به عنوان تنها مداخله بدون درمان فارماکولوژیک تمرکز کنند. همچنین مطالعات آینده باید پیامدهای طولانیمدت مربوط به مادر و کودکش را در هنگام برنامهریزی برای کارآزماییهای آینده به عنوان یک اولویت در نظر بگیرند.