سوال مطالعه مروری
تاثیرات ترکیب رژیم غذایی و ورزش در پیشگیری از رخداد دیابت ملیتوس بارداری (gestational diabetes mellitus; GDM)، و مشکلات مربوط به سلامت مادران و نوزادان آنها چه هستند؟ این یک نسخه بهروز شده از مرور کاکرین است که برای اولین بار در سال 2015 منتشر شد.
پیشینه
GDM، قند خون بالا (هیپرگلیسمی (hyperglycaemia)) در طول دوران بارداری است. تا یک چهارم از زنان باردار نسبت به زنان دیگر در معرض خطر بالاتر پیشرفت GDM قرار دارند (مانند زنان دارای اضافه‐وزن یا چاق، زنان مسن، و کسانی که از قومیتهای خاصی هستند). GDM ممکن است منجر به مشکلات سلامت مهمی برای زنان و نوزادان آنها شود. در کوتاه‐مدت، ممکن است در زنان مبتلا به GDM پره‐اکلامپسی (pre‐eclampsia) (فشار خون بالا (هیپرتانسیون) و وجود پروتئین در ادرار) ایجاد شود، یا تولد نوزاد از طریق زایمان سزارین انجام گیرد. نوزادان آنها ممکن است دارای اندازه بزرگ بدن برای سن بارداری باشند، و، در نتیجه، هنگام زایمان آسیب ببینند و/یا حین زایمان منجر به آسیب مادرانشان شوند. نوزادان مادران مبتلا به GDM اغلب دارای قند خون پائین (هیپوگلیسمی) و اضافه‐وزن هستند. بعدها در زندگی، ممکن است مشکلات سلامت مانند ناتوانیهای عصبی و دیابت نوع 2 در این نوزادان ایجاد شود. خوب خوردن و ورزش کردن برای پیشگیری از دیابت نوع 2 شناخته شده هستند و ممکن است برای پیشگیری از GDM موثر باشد.
ویژگیهای مطالعه
ما شواهد را در نوامبر 2016 جستوجو کردیم و 23 کارآزمایی تصادفیسازی و کنترل شده (randomised controlled trials; RCTs) را وارد کردیم (شامل 8918 زن و 8709 نوزادشان). بیشتر مطالعات در کشورهای با سطح درآمد بالا صورت گرفت. تمام مطالعات، زنان دریافت کننده رژیم غذایی و برنامههای ورزشی را با زنان دریافت کننده مراقبت استاندارد بدون رژیم غذایی و برنامههای ورزشی مقایسه کردند. مطالعات از نظر برنامههای رژیم غذایی و ورزشی ارزیابی شده و پیامدهای سلامت گزارش شده متفاوت بودند. هیچ یک از مطالعات دریافت حمایت مالی از یک تولید کننده دارو یا آژانسی را که از این نتایج سود میبرد، گزارش نکردند.
نتایج کلیدی
یافتههای به دست آمده از 19 مطالعه (6633 زن) کاهش احتمالی GDM را در زنان دریافت کننده برنامههای رژیم غذایی و ورزشی در مقایسه با زنان دریافت کننده مراقبت استاندارد نشان دادند. چهارده مطالعه (6089 زن) کاهش احتمالی زایمان سزارین (14 مطالعه، 6089 زن) و 16 مطالعه (5052 زن) وزنگیری اندک در دوران بارداری را در زنان دریافت کننده برنامههای ورزشی نشان دادند. ما بین گروهها از نظر مشکلات سلامت زیر تفاوتی نیافتیم: پره‐اکلامپسی (8 مطالعه، 5366 زن)، فشار خون بالا (6 مطالعه، 3073 زن)، اندازه بزرگ نوزاد هنگام زایمان (11 مطالعه، 5353 کودک)، و ترومای پرینه (2 مطالعه، 2733 زن). میزان مرگومیر نوزادان هنگام زایمان (2 مطالعه، 3757 کودک)، نوزاد دارای گلوکز خون پائین پس از تولد (2 مطالعه، 3653 نوزاد)، و نوزادان دارای اضافه‐وزن (2 مطالعه، 794 نوزاد) در دو گروه تفاوتی نداشت. تاثیرات آن بر افسردگی یا دیابت نوع 2 برای مادران، پیامد ترکیبی مرگومیر یا بیماری‐سلامت (ill‐health) در نوزادان، یا دیابت نوع 2 یا ناتوانی عصبی در نوزادان همانند کودکان گزارش نشده بود. نظرات شرکتکنندگان در مورد برنامهها مورد بررسی قرار گرفت.
شواهد نشان میدهد که ترکیب برنامههای رژیم غذایی و ورزشی ممکن است برای پیشگیری از GDM موثر باشد هرچند اجزای مطلوب این برنامهها هنوز روشن نیست. مطالعات آینده میتوانند مداخلات مورد استفاده را با جزئیات بیشتری توضیح دهند، اینکه این مداخلات، تغییرات رفتار را تحت تاثیر قرار داده و در بین مطالعات به طور ایدهآل تبدیل به استاندارد میشود یا خیر و اینکه این امر چگونه اتفاق میافتد. مطالعات همچنین میتوانند اندازه پیامدهای مادری و نوزادی مشابه را بررسی کنند و آنها را به روش استاندارد گزارش کنند.
کیفیت شواهد
خطر سوگیری (bias) کلی به دلیل فقدان اطلاعات در مورد روشها نامشخص قضاوت شد. کیفیت شواهد را با استفاده از ملاحظات درجهبندی توصیه، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE) برای پیامدهای کلیدی انتخاب شده ارزیابی کردیم. ارزیابیهای ما از متوسط تا بسیار پائین رتبهبندی شد.