موضوع چیست؟
کلیه نسبت به کمبود جریان خون و بنابراین به اکسیژنرسانی بسیار حساس است. این ممکن است باعث آسیب برگشتناپذیر به کلیه و در نتیجه منجر به همودیالیز (haemodialysis) یا مرگومیر شود. نه تنها فقدان موقت اکسیژن منجر به آسیب کلیه میشود، بلکه برقراری مجدد جریان خون نیز به کلیه آسیب میزند. در این حالت، محصولات سمی آزاد میشوند که باعث آغاز واکنش بدن شده و موجب ایجاد آسیب سلولی بیشتری درون کلیه میشود، که «آسیب ایسکمی‐رپرفیوژن» (ischemia‐reperfusion injury) نامیده میشود. عدم اکسیژنرسانی به کلیه آسیب دیده ممکن است علل مختلفی داشته باشد، مثل تغییرات فشار خون که ممکن است طی جراحی ماژور رخ دهد.
ما چه کاری را انجام دادیم؟
فرضیه ما این است که قطع جریان خون کوتاهمدت و بیضرر (5 دقیقه) به یک عضو ممکن است آسیب را در این ارگان خاص (پیششرط ایسکمیک موضعی (local ischaemic preconditioning)) کاهش دهد، اما میتواند آسیب را در دیگر اعضای بدن که دورتر از آن قرار دارند نیز کاهش دهد (پیششرط ایسکمیک دوردست (remote ischaemic preconditioning)). میتوان به راحتی و با خیال راحت با باد کردن کاف فشار خون در یک اندام در جریان خون اطراف بازو یا پا انسداد ایجاد کرد. مکانیسم پیششرط ایسکمیک دوردست دقیقا مشخص نیست، تصور میشود که یک سیگنال محافظ از طریق جریان خون یا سیستم عصبی از ارگان دور به کلیه منتقل میشود.
هدف اصلی ما این است که بررسی کنیم پیششرط ایسکمیک دوردست در کاهش آسیب کلیه در بیماران تحت یک پروسیجر (جراحی) که طی آن ممکن است آسیب کلیوی رخ دهد، ایمن و موثر است یا خیر. آسیب کلیه پس از پیوند کلیه ممکن است پاتوفیزیولوژیهای زمینهای مختلفی داشته باشد و بنابراین این مطالعات را در نظر نگرفتیم. تاثیر پیششرط ایسکمیک دوردست بر نیاز به دیالیز، بستری شدن در بیمارستان و مورتالیتی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
برای یافتن همه مطالعات تصادفیسازی و کنترل شده در تاریخ 8 آگوست 2016، در همه منابع علمی در دسترس به جستوجو پرداختیم. 28 مطالعه شامل 6851 بیمار در این تجزیهوتحلیل گنجانده شدند. پنج مطالعه شامل کودکان تحت جراحی قلب بودند. مطالعات بزرگسالان شامل بیماران تحت جراحیهای عروق ماژور (سه مطالعه)، جراحی قلب (نه مطالعه)، جراحی بایپس عروق کرونر (10 مطالعه) و رزکسیون پارشیال کلیه (یک مطالعه) بودند. کیفیت کلی مطالعات قابل قبول بود.
بودجه بیست مطالعه بدون نفع اقتصادی پرداخته شده بود. یک مطالعه مورد حمایت یک منبع با نفع تجاری قرار گرفته بود. هفت مطالعه دیگر بودجه را گزارش نکرده بودند.
به نظر میرسد پیششرط ایسکمیک دوردست که با یک کاف فشار خون انجام شده بود، ایمن است زیرا فقط دو مورد از 15 مطالعه بروز عوارض جانبی را گزارش کرده بودند (6/1999 در گروه پیششرط ایسکمیک دوردست و 1/1994 در گروه کنترل). با این وجود، پیششرط ایسکمیک به وسیله کلامپ عروقی ممکن است عوارض عروقی ایجاد کند. آسیب کلیه در بیماران تحت یک پروسیجر (جراحی) که احتمال وقوع آسیب کلیوی در آن وجود دارد، با توجه به اندازهگیری در روز اول، دوم یا سوم پس از جراحی با پیششرط ایسکمیک دوردست کاهش نیافت. نیاز به دیالیز، بستری شدن در بیمارستان و مرگومیر با پیششرط ایسکمیک دوردست کاهش نیافت.
نتیجهگیری
اگرچه انجام پیششرط ایسکمیک دوردست با باد کردن کاف ایمن است، دادههای موجود اثربخشی پیششرط ایسکمیک دوردست را در کاهش آسیب کلیه تایید نمیکند.