حرف آخر
هیچ شواهد خوبی برای حمایت یا رد این پیشنهاد به دست نیامد که متادون در شرایط درد نوروپاتیک عملکرد خوبی دارد.
پیشینه
درد نوروپاتیک دردی است که در نتیجه آسیب به سیستم عصبی ایجاد میشود. این درد با دردی که توسط یک عصب سالم از یک بافت صدمه دیده هدایت میشود (مثلا در اثر افتادن یا بریدگی یا یک زانوی آرتریتی)، متفاوت است، و اغلب توسط داروهای مختلفی که برای درد ناشی از آسیب تجویز میشوند، درمان میشود که ما آنها را به عنوان داروهای مسکّن میشناسیم. انواع مختلفی از درد نوروپاتیک، با علل مختلف، وجود دارد. برخی از داروهایی که برای درمان افسردگی یا صرع استفاده میشوند، میتوانند با تغییر در سیگنالی که در امتداد اعصاب منتقل کننده محرکهای دردناک حمل میشود (چیزی که منجر به تغییر در عملکرد بدن میشود)، در برخی از افراد مبتلا به درد نوروپاتیک بسیار موثر باشند. گاهی اوقات از مسکّنهای اوپیوئیدی برای درمان درد نوروپاتیک استفاده میشود. داروهای مسکّن اوپیوئیدی داروهایی مثل مورفین هستند. مورفین از گیاهان گرفته میشود، اما بسیاری از اوپیوئیدها نیز به جای استخراج از گیاهان، توسط سنتز شیمیایی ساخته میشوند. متادون یکی از این اوپیوئیدهای سنتتیک است. متادون ویژگیهای بسیاری دارد که آن را از سایر اوپیوئیدها متمایز میکند، و ممکن است بر اثربخشی آن یا عوارض جانبی که بیماران دچار آنها میشوند، تاثیر بگذارد.
ویژگیهای مطالعه
در نوامبر سال 2016، برای یافتن کارآزماییهای بالینیای به جستوجو پرداختیم که در آنها از متادون برای درمان درد نوروپاتیک در بزرگسالان استفاده شد. سه مطالعه کوچک را با حضور 105 شرکتکننده پیدا کردیم، که معیارهای ورود را به این مرور داشتند. این مطالعات از نظر طراحی کاملا متفاوت از یکدیگر بودند: روشهای انجام دو مطالعه نشان دهنده فراوانی تجویز متادون در بالین بود، به این ترتیب که شرکتکنندگان آن را روزانه دو یا سه بار دریافت کردند. یک کارآزمایی طراحی تجربیتری داشت. هر سه کارآزمایی دارای دو مرحله بودند. طول دوره این مطالعات از 20 روز تا حدود هشت هفته برای هر مرحله متفاوت بود. مطالعات مذکور از نظر تجویز دوزهای پائین متادون مشابه بودند، که ممکن است منعکس کننده دوزهای معمول تجویز شده در بالین باشد یا خیر.
یافتههای کلیدی
دو مطالعه بررسی کردند که چه تعداد از شرکتکنندگان با تسکین حداقل 30% از درد مواجه شدند. یازده مورد از 29 شرکتکنندهای که متادون دریافت کردند، در مقایسه با هفت مورد از 29 بیمار گروه دارونما (placebo)، به 30% تسکین درد دست یافتند. در یک مطالعه، هیچ یک از 19 شرکتکننده، چه هنگام دریافت متادون و چه هنگام دریافت دارونما (یک قرص قند)، به کاهش 50% در شدت درد نرسیدند. نشان داده شده که این میزان کاهش شدت درد برای بیماران مهم است. علاوه بر این، یک مطالعه با مقایسه متادون و دارونما، به بهبودی متوسط و حداکثر میزان شدت درد و تسکین درد رسید.
در دو مطالعه که میزان خروج بیماران را از گروههای درمانی گزارش کردند، هیچ یک از 29 شرکتکننده به این دلیل که متادون یا دارونما به تسکین درد آنها کمکی نکرده، درمان خود را قطع نکردند؛ در حالی که چهار مورد از 29 بیمار گروه متادون و سه مورد از 29 بیمار گروه دارونما به دلیل عوارض جانبی از گروه خود خارج شدند.
یک مطالعه گزارش داد که چه تعداد از شرکتکنندگان دچار عوارض جانبی خاصی شدند، و سرگیجه با متادون بیشتر از دارونما افزایش یافت. هیچ موردی از عارضه جانبی جدی یا مرگومیر گزارش نشد. اطلاعات به دست آمده از این مطالعات به قدری اندک بود که نتیجه گرفتیم هیچ شواهد قانعکنندهای برای حمایت یا رد مزیت معنادار متادون در مقابل دارونما یا هر روش درمانی دیگر وجود ندارد.
کیفیت شواهد
کیفیت شواهد را بسیار پائین ارزیابی کردیم زیرا فقط سه مطالعه کوچک با طراحیهای مختلف، و شرکتکنندگان و رویدادهای اندک، وجود داشت. علاوه بر این، مطالعات احتمالا به اندازه کافی طولانی نبودند تا نشان دهند که متادون در مدت زمان طولانیتر بهتر کار میکند یا خیر (یا تا چه حد بیخطر است). وجود شواهدی با کیفیت بسیار پائین به این معناست که درباره نتایج بسیار نامطمئن هستیم.