پیشینه
کمبود ویتامین A؛ (vitamin A deficiency; VAD) یک مشکل عمده سلامت عمومی در کشورهایی با سطح درآمد پائین و متوسط است، که 190 میلیون کودک را در سنین کمتر از پنج سال درگیر میکند. VAD کودکان را مستعد افزایش خطر ابتلا به طیفی از بیماریها میکند، مثل بیماریهای تنفسی، اسهال، سرخک، و مشکلات چشمی، که میتوانند باعث مرگ کودک شوند. مطالعات گذشته نشان میدهند که تجویز ویتامین A صناعی برای کودکان در سنین شش ماه تا پنج سال که در معرض خطر ابتلا به VAD قرار دارند، میتواند خطر مرگومیر و برخی از بیماریها را کاهش دهد.
سوال مطالعه مروری
هدف این مطالعه مروری ارزیابی تاثیر مصرف مکمل ویتامین A؛ (vitamin A supplementation; VAS) صناعی در مقایسه با دارونما (placebo) (قرصهای ساختگی) یا عدم‐مداخله در پیشگیری از بروز بیماری و مرگومیر در کودکان سنین شش ماه تا پنج سال بود.
روشهای انجام
بانکهای اطلاعاتی مختلفی را جستوجو کردیم که شامل نتایج منتشر شده و منتشر نشده از مطالعات پزشکی بودند. فقط کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترل شده (RCT: مطالعهای که در آن شرکتکنندگان به صورت تصادفی به یک یا چند گروه درمانی اختصاص مییابند) را وارد کردیم؛ این موارد بهترین نوع مطالعات تجربی در منابع پژوهشی هستند. برای به دست آوردن تخمینهای کلی از اثربخشی VAS بر بیماری و مرگومیر، نتایج را از نظر ریاضی با هم ترکیب کردیم. جستوجوی منابع تا تاریخ مارچ 2016 بهروز است.
ویژگیهای مطالعه
این مرور شامل 47 RCT با مجموع 1,223,856 کودک است. مطالعات در 19 کشور انجام شدند: 30 مطالعه (63%) در آسیا (16 مطالعه در هند)؛ 8 مطالعه (17%) در آفریقا؛ 7 مطالعه (15%) در آمریکای لاتین، و 2 مطالعه (4%) در استرالیا. متوسط سن کودکان حدود 33 ماه بود. در اکثر مطالعات تعداد دختران و پسران برابر و طول دوره مطالعه حدود یک سال بود. کیفیت مطالعات وارد شده متغیر بود؛ با این حال، بعید بود که نرخ مرگومیر تحت تاثیر خطاهای بالقوه در انجام مطالعات قرار نگرفته باشد.
نتایج کلیدی
از 19 مطالعه وارد شده، دادههایی در مورد تاثیر تجویز VAS در پیشگیری از بروز مرگومیر به دست آمدند، و نتایج ترکیب شده نشان میدهند که تجویز ویتامین A خطر کلی مرگومیر و مرگومیر در اثر اسهال را تا 12% کاهش میدهد. ویتامین A بهطور اختصاصی مرگومیر ناشی از سرخک، عفونتهای تنفسی، یا مننژیت را کاهش نمیدهد، اما میتواند رخدادهای جدید اسهال و سرخک را کم کند. تجویز ویتامین A صناعی برای کودکان در معرض خطر ابتلا به VAD، خطر شبکوری را کاهش میدهد. همچنین سطوح ویتامین A را در خون آنها بیشتر میکند. تنها عارضه جانبی گزارش شده، خطر استفراغ طی 48 ساعت اول تجویز ویتامین A با دوزهای زیاد (بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت) بود.
کیفیت شواهد
کیفیت کلی شواهد را با استفاده از رویکرد GRADE رتبهبندی کردیم، که نواقص روششناسی را درون مطالعات، ثبات گزارشدهی نتایج را در طول مطالعات، میزان بهکارگیری نتایج را در دیگر موقعیتها، و اثربخشی درمانها را در نظر میگیرد. بر اساس این معیارها، کیفیت کلی شواهد را برای منفعت VAS در مقابل خطر کلی مرگومیر و مرگومیر ناشی از اسهال، در سطح بالا در نظر گرفتیم. برای پیامدهای دیگر، سطح کیفیت شواهد پائین تا متوسط بود. یک مطالعه بزرگ که به تازگی انجام شده، و شامل حدود 1 میلیون کودک است، هیچ تاثیری را از VAS نشان نداد؛ با این حال، وقتی این مطالعه با دیگر مطالعات (مطالعاتی که به خوبی انجام شدهبودند) ترکیب شد، VAS همچنان منفعتی را برای پیشگیری از بروز مرگومیر و بیماری نشان داد. بهطور خلاصه، VAS میتواند خطر بروز بیماری و مرگومیر را در کودکان سنین 6 تا 59 ماه که در معرض خطر ابتلا به VAD قرار دارند، کاهش دهد.