سوال مطالعه مروری
شواهد مرتبط با اثرات مداخلات تغذیهای را بر درد در کودکان سنین پنج تا 18 سال مبتلا به درد شکمی راجعه (recurrent abdominal pain; RAP) مرور کردیم.
پیشینه
درد راجعه شکمی، یا RAP، اصطلاحی است که برای اپیزودهای غیر‐قابل توجیه درد معده یا شکم در کودکان استفاده میشود. درد راجعه شکمی یک وضعیت شایع است، و احتمالا اکثر کودکان مبتلا به آن با اقدامات سادهای درمان میشوند. با این حال، انجام طیفی از درمانها، مثل تغییر دادن عادت غذایی کودک با اضافه کردن مکملها یا حذف یک ماده غذایی خاص، برای کاهش درد شکمی توصیه شدهاند.
ویژگیهای مطالعه
این شواهد تا جون 2016 بهروز است.
نوزده مطالعه معیارهای ورود را داشتند، شامل 13 مطالعه از مداخلات پروبیوتیکها و چهار مطالعه در مورد مداخلات فیبر. همچنین، یک مطالعه را از رژیم غذایی با محتوای پائین از موادی با نام FODMAPها (اولیگوساکاریدها، دیساکاریدها، مونوساکاریدها و پلیاُلهای تخمیرپذیر) و یک مطالعه را از رژیم بدون فروکتوز پیدا کردیم.
همه این مطالعات، مداخلات تغذیهای را با دارونما یا کنترل مقایسه کردند. کارآزماییها در هشت کشور انجام شده، و شامل 1453 شرکتکننده در محدوده سنی پنج تا 18 سال بودند. اکثر کودکان از درمانگاههای سرپایی وارد مطالعه شدند. بیشتر مداخلات چهار تا شش هفته طول کشیدند.
نتایج کلیدی
پروبیوتیکها
شواهدی را از 13 مطالعه پیدا کردیم که نشان داد پروبیوتیکها ممکن است برای بهبود درد در کوتاه‐مدت موثر باشند. اکثر مطالعات، پیرامون زمینههای دیگر مانند کیفیت زندگی روزمره گزارشی را ارائه نکردند. همچنین اثرات مضری، به جز خشکی دهان در یک مطالعه، گزارش نشد. به دلیل اینکه برخی از مطالعات حجم نمونه کوچکی داشته، نتایج متفاوتی را نشان دادند، و در معرض خطر سوگیری (bias) قرار داشتند، سطح کیفیت شواهد را متوسط یا پائین در نظر گرفتیم.
مکملهای فیبری
شواهد روشنی را از بهبود درد در چهار مطالعه بررسی کننده مکمل فیبری پیدا نکردیم. اکثر مطالعات، پیرامون زمینههای دیگر مانند کیفیت زندگی روزمره گزارشی را ارائه نکردند. بروز عوارض جانبی گزارش نشد. تعداد مطالعات مکمل فیبری اندک بوده، و برخی از آنها خطر سوگیری بالایی داشتند. سطح کیفیت این شواهد را پائین در نظر گرفتیم.
رژیمهای غذایی با محتوای پائین FODMAP
فقط یک مطالعه را یافتیم که اثربخشی رژیمهای غذایی با محتوای پائین FODMAP را بر کودکان مبتلا به RAP ارزیابی کرد.
رژیمهای بدون فروکتوز
فقط یک مطالعه به دست آمد که اثربخشی رژیمهای بدون فروکتوز را بر کودکان مبتلا به RAP ارزیابی کرد.
نتیجهگیری
شواهدی را پیدا کردیم که نشان میداد پروبیوتیکها ممکن است در کاهش درد در کودکان مبتلا به RAP در کوتاه‐مدت کمککننده باشند. بنابراین، پزشکان میتوانند مداخلات پروبیوتیک را به عنوان بخشی از استراتژی مدیریت درمانی RAP در نظر بگیرند. برای درک میزان اثربخشی پروبیوتیکها در دورههای زمانی طولانیتر و پیدا کردن بهترین پروبیوتیک از نظر کارکرد، به انجام کارآزماییهای بیشتری نیاز است.
هیچ شواهد متقاعد کنندهای را پیدا نکردیم که نشان دهد مکملهای فیبری در بهبود درد در کودکان مبتلا به RAP موثر هستند. به انجام مطالعات بزرگتر و با کیفیت بالایی برای بررسی اثربخشی رژیمهای حاوی فیبر و با محتوای پائین FODMAP نیاز است.