کولیت کلاژنی چیست؟
کولیت کلاژنی (collagenous colitis) عبارت است از نوعی کولیت میکروسکوپی، وضعیتی که با اسهال آبکی مزمن غیر خونی تشخیص داده میشود. افراد مبتلا به کولیت کلاژنی هنگام ارزیابی توسط اندوسکوپ (یک دوربین که برای مشاهده روده استفاده میشود)، یک روده ظاهرا طبیعی دارند؛ اما هنگامی که با بیوپسی (در طول اندوسکوپی، نمونه بافت برداشته میشود) بررسی میشوند، التهاب میکروسکوپی روده گزارش میشود. علت این اختلال ناشناخته است.
چه درمانهایی برای کولیت لنفوسیتی مورد آزمایش قرار گرفتهاند؟
بودزوناید (budesonide)، مسالامین (mesalamine)، کلستیرامین (cholestyramine)، عصاره Boswellia serrata ، پروبیوتیکها (probiotics)، پردنیزولون (prednisolone) و پپتو‐بیسمول (®Pepto‐Bismol) به عنوان درمانهای کولیت کلاژنی مورد مطالعه قرار گرفتهاند. بودزوناید یک داروی استروئیدی برای سرکوب سیستم ایمنی است که به سرعت توسط کبد متابولیزه شده و موجب کاهش عوارض جانبی ناشی از استروئید میشود. پردنیزولون یک داروی استروئیدی است که برای درمان التهاب تجویز میشود. مسالامین (5‐ASA نیز نامیده میشود) یک داروی ضد التهابی است. کلستیرامین دارویی است که به بدن کمک میکند تا اسیدهای صفراوی را دفع کند. پپتو‐بیسمول، یک داروی ضد اسید معده است که برای درمان ناراحتیهای معده و دستگاه گوارش مورد استفاده قرار میگیرد. عصاره Boswellia serrata یک عصاره گیاهی است. پروبیوتیکها در ماست یا مکملهای غذایی یافت شده و حاوی باکتریهای بالقوه سودمند یا مخمرها هستند.
پژوهشگران چه موضوعی را بررسی کردند؟
پژوهشگران به بررسی این موضوع پرداختند که این درمانها، نشانههای کولیت کلاژنی (برای مثال اسهال) یا التهاب میکروسکوپی را بهبود میبخشند یا خیر، و اینکه درمان منجر به بروز هرگونه عوارض جانبی (آسیبها) میشود یا خیر. پژوهشگران تا 7 نوامبر 2016، متون علمی پزشکی را بهطور گستردهای جستوجو کردند.
پژوهشگران به چه نتایجی دست یافتند؟
دوازده مطالعه (476 شرکتکننده) شناسایی شدند. چهار مطالعه از کیفیت بالایی برخوردار بودند. یک مطالعه که مسالامین و کلستیرامین را ارزیابی کرد، کیفیت پائینی داشت و مطالعات دیگر به دلیل ارائه گزارش ضعیف از روشهای انجام، کیفیت نامشخصی داشتند.
اسهال در 100% (4/4) از شرکتکنندگان گروه پپتو‐بیسمول (نه قرص 262 میلیگرم در روز به مدت 8 هفته) در مقایسه با 0% (0/5) از شرکتکنندگان گروه دارونما برطرف شد (1 مطالعه؛ شواهد با کیفیت بسیار پائین). اسهال در 44% (7/16) از شرکتکنندگان گروه Boswellia serrata (سه کپسول 400 میلیگرم/روز به مدت 8 هفته) در مقایسه با 27% (4/15) از شرکتکنندگان گروه دارونما برطرف شد (1 مطالعه؛ شواهد با کیفیت پائین). اسهال در 80% (24/30) از شرکتکنندگان گروه بودزوناید در مقایسه با 44% (11/25) از شرکتکنندگان گروه مسالامین برطرف شد (1 مطالعه؛ شواهد با کیفیت پائین). هیچ تفاوتی میان دو گروه درمانی از نظر عوارض جانبی وجود نداشت. اسهال در 44% (11/25) از شرکتکنندگان گروه مسالامین (3 گرم/روز) در مقایسه با 59% (22/37) از شرکتکنندگان گروه دارونما برطرف شد (1 مطالعه؛ شواهد با کیفیت پائین). هیچ تفاوتی میان دو گروه درمانی از نظر عوارض جانبی وجود نداشت. اسهال در 63% (5/8) از شرکتکنندگان گروه پردنیزولون (50 میلیگرم/روز به مدت 2 هفته) در مقایسه با 0% (0/3) از شرکتکنندگان گروه دارونما برطرف شد (1 مطالعه، شواهد با کیفیت پائین). اسهال در 29% (6/21) از شرکتکنندگانی که پروبیوتیک دریافت کردند (2 کپسول حاوی پروبیوتیک دو بار در روز به مدت 12 هفته) در مقایسه با 13% (1/8) از شرکتکنندگان گروه دارونما برطرف شد (1 مطالعه، شواهد با کیفیت بسیار پائین). اسهال در 73% (8/11) از شرکتکنندگان گروه مسالامین (800 میلیگرم سه بار در روز) در مقایسه با 100% (12/12) از شرکتکنندگان گروه مسالامین + کلستیرامین (4 گرم در روز) برطرف شد (1 مطالعه، شواهد با کیفیت بسیار پائین). اسهال در 81% (38/47) از شرکتکنندگان گروه بودزوناید (9 میلیگرم در روز به مدت 8‐6 هفته) در مقایسه با 17% (8/47) از شرکتکنندگان گروه دارونما برطرف شد (3 مطالعه، شواهد با کیفیت پائین). بهبود التهاب میکروسکوپی در 72% (34/47) از شرکتکنندگان گروه بودزوناید در مقایسه با 17% (8/47) از شرکتکنندگان گروه دارونما رخ داد (شواهد با کیفیت پائین). رفع اسهال در 68% (57/84) از شرکتکنندگان گروه بودزوناید در مقایسه با 20% (18/88) از شرکتکنندگان گروه دارونما طی 6 ماه حفظ شد (3 مطالعه، شواهد با کیفیت پائین). بهبود التهاب میکروسکوپی در 48% (19/40) از شرکتکنندگان گروه بودزوناید در مقایسه با 15% (6/40) از شرکتکنندگان گروه دارونما حفظ شد (2 مطالعه؛ شواهد با کیفیت بسیار پائین). هیچ تفاوتی میان دو گروه درمانی بودزوناید و دارونما برای بروز عوارض جانبی (شواهد با کیفیت پائین) یا عوارض جانبی جدی (شواهد با کیفیت بسیار پائین) یافت نشد. عوارض جانبی گزارش شده در مطالعات بودزوناید عبارت بودند از تهوع، استفراغ، درد گردن، درد شکم، تعریق بیش از حد و سردرد. عوارض جانبی گزارش شده در مطالعات مسالامین شامل تهوع و بثورات پوستی بودند. عوارض جانبی در مطالعه پردنیزولون شامل درد شکمی، سردرد، اختلال خواب، تغییر خلقوخو و افزایش وزن بودند.
به عنوان نتیجهگیری، شواهدی با کیفیت پائین نشان میدهد که بودزوناید ممکن است یک درمان موثر برای کولیت کلاژنی فعال و غیر فعال باشد. به دلیل حجم نمونه کوچک و کیفیت پائین مطالعه، در مورد مزایا و آسیبهای درمان با پپتو‐بیسمول، عصاره Boswellia serrata ، مسالامین با یا بدون کلستیرامین، پردنیزولون و پروبیوتیکها نامطمئن هستیم. این عوامل و درمانهای دیگر نیاز به مطالعه بیشتری دارند.