چرا این سوال مهم است؟
پوسیدگی دندان (cavity یا caries) عبارت است از ایجاد یک سوراخ کوچک در دندان. این وضعیت به این دلیل اتفاق میافتد که باکتریهایی (جانداران زنده کوچک) که در دهان زندگی میکنند، از قند موجود در غذایی که میخوریم، تغذیه میکنند. باکتریها حین تغذیه اسیدی را تولید میکنند که به دندانها حمله میکند. اگر پس از غذا خوردن دندانها را بهطور منظم تمیز نکنیم، یا اگر فردی مواد غذایی و نوشیدنیهای شیرین زیادی مصرف کند، حملات اسیدی مکرر میتواند سوراخهایی را در سطح سخت خارجی دندان (مینای دندان) ایجاد کند. در صورت عدم درمان این سوراخها، میتوانند عمیقتر شده و به لایه دندان زیر سطح (عاج (dentine)) آسیب برسانند.
بسیاری از افراد در سراسر جهان در مقطعی از زندگی خود دچار پوسیدگی دندان میشوند. در بیشتر نوجوانان و کودکان بالای شش سال، پوسیدگی به سطوح جونده دندانهای دائمی در پشت دهان آسیب میرساند.
برای پیشگیری از بروز پوسیدگی، دندانپزشکان میتوانند سیلانت دندان یا وارنیش فلوراید را مستقیما روی دندانهای عقبی قرار دهند. سیلانت دندانی پوششی است که از مواد چسبندهای مانند رزین یا گلاس آینومر ساخته شده و دندانپزشکان یک بار آن را روی دندانها میزنند. این سیلانتها شیارهای دندانی را که تمایل به تجمع غذا روی آنها دارند، بسته و از آنها در برابر اسید محافظت میکنند. در مقام مقایسه، وارنیش فلوراید خمیر چسبناکی است حاوی سطوح بالایی از فلوراید؛ فلوراید یک ماده معدنی است که بهطور طبیعی در دندانها وجود داشته و از آنها در برابر آسیب محافظت میکند. وارنیشهای فلوراید باید دو تا چهار بار در سال توسط دندانپزشک روی دندانها زده شوند.
شواهد حاصل از مطالعات تحقیقاتی را بررسی کردیم تا دریابیم که سیلانتها یا وارنیشهای فلوراید، یا ترکیبی از آنها، برای پیشگیری از بروز پوسیدگی در دندانهای پشتی دائمی کودکان و نوجوانان موثر هستند یا خیر.
شواهد را چگونه شناسایی و ارزیابی کردیم؟
متون علمی پزشکی را برای شناسایی مطالعات تصادفیسازی و کنترل شده (مطالعات بالینی که در آن افراد بهطور تصادفی در یکی از دو یا چند گروه درمانی قرار میگیرند) جستوجو کردیم، زیرا این مطالعات قویترین شواهد را در مورد تاثیرات یک درمان ارائه میدهند. سپس نتایج را با هم مقایسه کرده، و شواهد حاصل از همه مطالعات را خلاصه کردیم. در نهایت، سطح قطعیت شواهد را بررسی کردیم. برای این منظور، عواملی را از قبیل نحوه انجام مطالعات، حجم نمونه مطالعات، و سازگاری یافتهها در طول مطالعات در نظر گرفتیم. بر اساس ارزیابیهای ما، قطعیت شواهد را در سطوح بسیار پائین، پائین، متوسط یا بالا طبقهبندی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
تعداد 11 مطالعه را پیدا کردیم که شامل 3374 کودک بین پنج و 10 سال در زمان شروع مطالعات بودند. کودکان بهطور تصادفی به درمان با سیلانت یا وارنیش فلوراید، یا هر دو، تقسیم شدند. آنها بین یک و نه سال دنبال شدند. مطالعات، تعداد کودکانی را که در عاج دندانهای عقبی خود پوسیدگی داشتند، در گروههای مختلف درمانی مقایسه کردند.
شواهد از قطعیت بسیار پائینی برخوردار بودند، بنابراین نمیتوانیم به یافتههای خود اطمینان داشته باشیم.
با ترکیب دادههای چهار مطالعه که سیلانتهای رزین را با وارنیش فلوراید مقایسه کردند، متوجه شدیم که هیچ یک از مداخلات برتر از دیگری نبودند.
سه مطالعه تکی که سیلانتهای ساخته شده از گلاس آینومر را با وارنیش فلوراید مقایسه کردند، قابل ترکیب نبوده و نتایج متفاوتی داشتند.
یک مطالعه کوچک نشان داد که استفاده از سیلانت و وارنیش فلوراید ممکن است بهتر از استفاده از وارنیش فلوراید بهتنهایی باشد.
پنج مطالعه گزارش دادند که استفاده از سیلانتها یا وارنیشهای فلوراید عوارض جانبی ایجاد نکردند. دیگر مطالعات اشارهای نکردند که عوارض جانبی رخ داده یا خیر.
این نتایج چه معنایی دارند؟
در حال حاضر نمیدانیم برای پیشگیری از پوسیدگی دندان در دندانهای عقبی کودکان بهتر است از سیلانت استفاده کنیم یا وارنیش فلوراید. ما میدانیم که هر دو مداخله برای کاهش پوسیدگی دندان موثر هستند، اما شواهد فعلی نشان نمیدهند که کدام یک برتر از دیگری است.
در حال حاضر چهارده مطالعه در حال انجام هستند. یافتههای آنها میتوانند شواهد را در نسخههای بعدی این مرور بهبود بخشند.
این مرور تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا مارچ 2020 بهروز است.