سوال مطالعه مروری
درمانها برای اوستئونکروز استخوانهای فک که در اثر مصرف داروهای بیسفسفونات (bisphosphonate‐related osteonecrosis of the jaw bones) یا «BRONJ» ایجاد شده باشند، تا چه اندازه خوب کار میکنند و چقدر ایمن هستند؟
پیشینه
بیسفسفوناتها (bisphosphonates) داروهایی بسیار شبیه پیروفسفاتها (pyrophosphate) (یک ماده طبیعی که در استخوان یافت میشود) هستند. این داروها نشانهها و عوارض مربوط به گسترش سرطان را به استخوانها کم کرده و از ایجاد استخوانهای شکننده در اوستئوپوروز (وضعیتی که در آن، سوراخهای ریزی در استخوانها ایجاد شده و آنها را شکننده میسازد) پیشگیری کرده، یا آنها را درمان میکنند. این داروها میتوانند باعث رخداد یک عارضه نادر اما جدی تحت عنوان اوستئونکروز استخوانهای فک مرتبط با داروهای بیسفسفونات یا BRONJ شوند. BRONJ روند بهبود استخوان صدمه دیده را با ایجاد اختلال در روند برداشت استخوان مرده و قرار دادن استخوان جدید، تحت تاثیر قرار میدهد. زمانی که این اتفاق میافتد، قسمتهایی یا همه استخوان فک شکننده (کمی شبیه گچ) شده و در نهایت، این استخوان مرده میتواند در معرض دید قرار گیرد. این وضعیت، غذا خوردن، صحبت کردن یا مسواک زدن دندانها را برای افراد با مشکل مواجه کرده و اغلب منجر به بروز درد شدید میشود.
در حال حاضر، درمانهای بسیار مختلفی برای BRONJ استفاده میشوند. این درمانها به صورت درمانهای غیر‐تهاجمی (مانند آنتیبیوتیکها و دهانشویهها)، رویکردهای جراحی یا درمانهای «کمکی» برای بهبود مراقبت معمول (مانند، اوزونتراپی (ozone therapy)، یا استفاده از پلاسمای خون که غنی از پلاکت باشد) طبقهبندی میشوند. درمانهای مختلف ممکن است با هم ترکیب شوند.
ویژگیهای مطالعه
نویسندگان این مرور، با همکاری گروه سلامت دهان در کاکرین Cochrane Oral Health Group، جستوجوی گستردهای را تا 15 دسامبر 2015 برای یافتن مطالعاتی انجام دادند که به طور تصادفی شرکتکنندگان را به گروههای درمانی مختلف برای BRONJ (یا یک گروه «دارونما» که هیچ درمان فعالی صورت نمیگرفت) اختصاص داده بودند. این نوع از طراحی مطالعه به عنوان کارآزمایی تصادفیسازی و کنترل شده شناخته میشود. ما فقط یک مطالعه مرتبط را یافتیم که کامل شده بود و دو مطالعه که در حال انجام بودند. مطالعه تکمیل شده افراد مبتلا به BRONJ را که با جراحی، آنتیبیوتیکها و دهانشویهها درمان شده بودند، با افراد دریافت کننده «مراقبت استاندارد» مشابه به اضافه یک درمان کمکی به نام درمان اکسیژن هیپرباریک (hyperbaric oxygen therapy)، که تصور میشود روند نوزایی استخوان را افزایش میدهد، مقایسه کردند. در این مطالعه 49 شرکتکننده وارد شدند که اغلب آنها مبتلا به سرطان بودند.
نتایج کلیدی
این مطالعه دریافت که شرکتکنندگان در گروه مداخله، در مقایسه با گروه مراقبت استاندارد، بیشتر احتمال داشت که پس از سه ماه، با بهبود اوستئونکروز در خود مواجه شوند، اما تفاوت واضحی میان گروهها در ارزیابی طی شش، 12 و 18 ماه و آخرین تماس مشاهده نشد. تفاوت واضحی میان گروهها در هر نقطه زمانی برای بهبودی کامل دیده نشد. با توجه به کیفیت بسیار پائین شواهد، نتایج قابل اعتماد نیستند. این مطالعه عوارض جانبی درمان را در گروههای مختلف ارزیابی نکرده بودند.
کیفیت شواهد
این مطالعه چندین عیب مهم دارد: به طور مثال، تعداد شرکتکنندگان بسیار اندک بود، بعضی از شرکتکنندگان در طول مطالعه گروه درمانی خود را تغییر دادند و در طول مطالعه، تعدادی از شرکتکنندگان قابل پیگیری نبودند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهد کافی برای این نتیجهگیری وجود دارد که درمان اکسیژن هیپرباریک یک درمان کمکی مفید برای مراقبت استاندارد در درمان BRONJ محسوب میشود یا خیر. دو کارآزمایی در حال انجام درباره teriparatide، یک درمان هورمونی برای BRONJ، وجود دارد. هیچ کارآزمایی تصادفیسازی و کنترل شدهای را برای درمانهای دیگر BRONJ نیافتیم. از آنجا که برای تصمیمگیری در مورد بهترین روش درمان BRONJ با کمبود شواهد علمی با کیفیت خوب مواجه هستیم، کارآزماییهای با کیفیت بالا مورد نیاز است.